کتیبهی کوه رحمت (نویافته)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد رشته فرهنگ و زبانهای باستانی دانشگاه شیراز
2 مدیریت مرکز مطالعات کتیبه شناسی تخت جمشید
doi
10.22059/jis.2021.328580.1020چکیده
کوه رحمت نام کوهی است که در سمت شرقی شهرستان مرودشت واقع شده است. در این کوهستان آثار باستانی پرشماری دیده میشود که بدون تردید تختجمشید یا همان شهر هخامنشی پارسه مهمترینِ آنهاست. همچنین این کوهستان شواهد گستردهای از آثار تدفینی عهد باستان را در دل خود جای داده است. بهعلاوه در این کوهستان آثار نوشتاری مربوط به سنت ساسانی، مانند کتیبههای مقصودآباد و تختطاووس نیز، پیشتر مشاهده شده است. در پژوهش حاضر، کتیبهای نویافته به زبان فارسیمیانه و خطّ پهلویِ کتابی معرفی میگردد که میتوان آن را در ردیف کتیبههای تدفینی بهشمار آورد و از این پس با عنوان کتیبۀ کوه رحمت از آن یاد میشود. یکی از موارد بسیار با اهمیّت این کتیبه، اشاره به نام شهر استخر است که در کتیبههای تدفینی برای نخستینبار مشاهده گردیده است. در یک نگاه کلی به محتوای این کتیبه، میتوان اینگونه ابراز داشت که کتیبه مورد اشاره مربوط به اواخر دوران ساسانی است و به طبقه ای از اشراف آن روزگار یعنی دبیران تعلق داشته است. شواهد بسیاری در دست است که نشان میدهد دبیران از طبقات ممتاز روزگار ساسانی بودهاند. به گونهای که نام تعدادی از دبیران در سنت پهلوی کتیبهای به ما رسیده است. کتیبۀ نویافته کوه رحمت در درّهای از این کوهستان، تحریر شده است که از جمله اراضی تختطاووس بهشمار میرود و در فواصل سمت راست میانِ جادۀ نقشرجب به شهر استخر قرار دارد و دربردارندۀ شششطر است که بهصورت عمودی و در اندازه 50 در 60 سانتیمتر به تحریر درآمده است. از جمله ویژگیهای پیرامون این کتیبه همچنین وجود دو حفرۀ مربعشکل در دهانۀ غار و در زیر نوشته است که بعضی از پژوهشگران از آنها با عنوان استودان یاد کردهاند. چنین ساختارهای حفرهمانند در دامنههای کوهستان و نزدیک نقشرجب و کتیبۀ نویافته مورد بحث به تعداد زیاد قابل مشاهده است که خود خبر از ماهیّت تدفینی این مکان میدهد. تمامی مطالب ارائه شده در این گفتار بیانگر اهمیّت بسیار زیاد این کتیبه است که ضرورت پژوهشهای بیشتر بر روی آن را میرساند. همچنین بایسته است محیط پیرامون این کتیبه نیز از سوی باستانشناسان بیشتر مورد توجه و پژوهش قرار گیرد.
