فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عرف به‌معنای امر متداول و عادت مسلّم بین مردم است و از مهم‌ترین و پربسامدترین مفاهیم فقهی و اصولی به ‌شمار می‌رود. یکی از مهم‌ترین مباحث پیرامون عرف، نحوۀ استظهار آن می‌باشد. پیش از این راه‌های مختلفی همچون تحلیل وجدانی، عناصرشماری، استقرا، نقل و شهادت برای استظهار عرف پیشنهاد شده‌ است. این پژوهش درصدد آن است تا یکی از شاخه‌های علم آمار به نام آمار استنباطی را به‌عنوان یکی از ابزارها در جهت استظهار عرف معرفی کند. آمار استنباطی با استفاده از حساب احتمالات و منطقی روشن، براساس نمونۀ آماری، ویژگی‌هایی را به کل مجموعه تعمیم می‌دهد و قادر است با تئوری تخمین یا آزمون فرضیۀ آماری نشان دهد آیا فرضیۀ موردنظر با درصد اطمینان بالا در کل جامعه نیز صادق است یا خیر. آمار استنباطی می‌تواند با خطای پایین خود از دایرۀ ظنون خارج شده و تا حد اطمینان فقیه یا مکلف را نسبت به استظهار صحیح نظر عرف در باب یک موضوع یاری رساند و یا دست‌کم قطع ناشی از وجدانیات وی را زیر سؤال برده و با متزلزل‌ساختن آن، حجیت را از آن جدا کند که در این هنگام باید متناسب با موضوع مورد استنباط، به اصل عملی مربوط به آن مراجعه کرد.