بومی سازی در ترجمه های منظوم حکایت کلاغ و روباه لافونتن در حرکت از فرانظام به نظام بر اساس نظریۀ لوتمان
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران
3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران
4 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران
doi
10.22103/jcl.2020.2535چکیده
یکی از زمینه های تحول ادبیات معاصر ایران، ترجمه یا بازآفرینی آثار ادبی خارجی است. شاعران معاصر گاه با جابجایی، افزایش و کاهش عناصر سازندۀ متن مبدأ، آن را با مقتضیات ادبی و فرهنگی جامعۀ فارسی زبان، هماهنگ و به اصطلاح بوم یسازی کردهاند. تبیین راهکارهای بومی سازی در حرکت از فرانظام (متن مبدأ) به نظام (متن مقصد) و شناخت موفقیت یا عدم موفقیت شاعران در بازآفرینی آثار ادبی خارجی به شعر فارسی، بر اساس نظریۀ یوری لوتمان، اساس مقالۀ حاضر است که برای نمونه در اینجا تنها بازآفرینی های شاعرانۀ «حکایت کلاغ و روباه لافونتن» بررسی می شود. نسیم شمال، ایرج میرزا، نیّر سعیدی و حبیب یغمایی هریک در بازگردانی شاعرانۀ خود، متن اصلی را با سنتهای ادبی و نمادهای فرهنگ ایرانی- اسلامی همخوان کرده اند و در این فرایند بومی سازی، نشانه های زبانی، شیوه های بیان ادبی و گاه عواطف و اندیشه ها با دگرگونی هایی همراه شده است. به نظر می رسد ساخت هنری و کمال یافتۀ شعر حبیب یغمایی را می توان نتیجۀ تعامل هر چه بهتر و دقیقتر شاعر در برخورد با فرانظام و حرکت به سوی نظام ادبی تازه به شمار آورد.