بررسی تأثیرپذیری منظومۀ بلوچی «محمدحنیفه» از داستان رستم و سهراب شاهنامه

نویسندگان

1 استادیار بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ولایت، ایرانشهر، ایران

doi
10.22103/jcl.2019.2424
چکیده

داستانِ رستم و سهراب، در میان داستان‌های پهلوانی شاهنامۀ فردوسی جایگاه والایی دارد. اگر چه هستۀ اولیه و ریشۀ داستانِ رستم و سهراب شاهنامه هنوز بر ما معلوم نیست امّا نمونه‌های مشابه و قابل تطبیق بسیاری از آن در ادبیات جهان وجود دارد. در ادبیات اقوام ایرانی نیز داستان‌هایی مشابه ماجرایِ رستم و سهراب دیده می‌شود. این داستان به صورت تغییر شکل یافته‌ای در منظومه‌های داستانیِ ادبیات بلوچی با نام «محمدحنیفه» حضور دارد. در داستانِ منظوم «محمدحنیفه» نیز ماجرای نبرد ناخواستۀ پدر و پسری که همدیگر را نمی‌شناسند رخ می‌دهد ماجراهای فرعی دیگری نیز مشابه ماجرای رستم و سهراب در این داستان رخ می‌دهند. در پایان این داستان نیز پسر شکست می‌خورد. تفاوت عمدۀ این داستان با رستم و سهراب، پایان خوش آن است که از پدر یا پسر، کسی به دست دیگری کشته نمی‌شود. بر اساس شواهد چندی که در داستان محمد حنیفه وجود دارد، می‌توانیم به یقین بگوییم منشأ این روایت، همان داستان رستم و سهراب است. این داستان با شکل کنونی آن، بازماندۀ دورۀ رونق ادبیات دینی بلوچی است.