بررسی تطبیقی استعاره‌های مفهومی «دایره» در دیوان شمس مولانا و اشعار جان دان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد بخش زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22103/jcl.2019.2425
چکیده

مقاله پیشِ رو، با هدف بررسی استعاره مفهومیِ عشق دایره‌وار است در اشعار مولانا وتطبیق آن با شعری از جان دان -از شعرای دوره الیزابت انگلستان- تدوین شده است. مبنای نظری مقاله، نظریه استعاره مفهومی است که استعاره را از کاربردِ ادبیِ کهن خارج می‌کند و آن را به ابزاری برای تفکر و درکِ جهان پیرامون تبدیل می‌سازد. در ابتدا تعریفی از استعارة مفهومی ارائه شده است. سپس ابیاتی در آثار مولانا و جان دان- که در آن‌ها عشق با مفهومِ دایره بیان شده، استخراج و از دیدگاه استعارة مفهومی، خاستگاه و عللِ ظهوِر این استعاره در شعر هر دو شاعر بررسی گشته است. سپس با دیدِ تطبیقی، شباهت‌ها و تفاوت‌های کاربردِ این استعاره در اشعارِ دو شاعر بیان شده است. در بخش نتیجه نیز، با توجه به نظریة استعارة مفهومی وآنچه از تطبیق به دست آمده، دریافته‌ایم که شباهت‌های فرهنگی که بر اساس دین‌مدار بودن دو شاعر در شعر ایشان وجود دارد، می‌تواند دلیل ظهور این استعاره به شکل مشترک باشد.