قاعدۀ فقهی لزوم تصویب قوانین خانواده بر پایۀ «معروف»

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شهید مطهری (واحد خواهران مشهد)

doi
10.22067/jfiqh.2023.78371.1428
چکیده

در تلاش برای تبیین احکام، حقوق و تکالیف زوجین، بهترین مسیر، تعیین اصل و قاعده است و حلِّ بسیاری از مسائل اختلافی و صدور احکام برای مسائل جدید با تأسیس قاعده ممکن خواهد شد. براساس آیات قرآن، به‌ویژه آیۀ شریفۀ «لَهُنَّ مثلُ الذی علیهِنَّ بِالمعروفِ» خداوند معیار «معروف» را در اختیار قرار داده است تا مسلمانان باتوجه‌به آن قوانین موردنیاز را تصویب کنند. معنای اصطلاحی معروف در حوزۀ خانواده مطابقت با چهار عنصر «عقل»، «شرع»، «اخلاق» و «عرف» است و وجود عنصر «عرف» به‌تنهایی، چنانچه با مخالفت جدی سایر عناصر مواجه نباشد،‌ کافی است. این نوشته با به‌کارگیری روش توصیفی‌تحلیلی و به‌شیوۀ اسنادی پس از بررسی دقیق معنای معروف و کشف معنای اصطلاحی آن در حوزۀ خانواده،‌ به تبیین مفاد قاعده، مستندات، گستره قلمرو و نوعی یا شخصی‌بودن معیارِ معروف پرداخته است.