عصا و جایگاه نمادین آن در فرهنگ ها و باورهای باستانی
نویسندگان
1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، کرمان، ایران
2 بخش تاریخ. دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه شهید باهنر کرمان. کرمان. ایران
doi
10.22103/jcl.2019.2284چکیده
نمادها و نشانهها در تاریخ اساطیری و روایی هر ملل دارای مفاهیم و معانی خاصی بودهاست و هریک از آنها داستانها، تفکرات و باورهایی را به خود اختصاص دادهاند. در این میان، ابزاری همچون عصا یا دبوس که امروزه معنای مشخصی را به ذهن متبادر میسازد، در عصر باستانی و در روایات دینی و غیرِدینی معانی و کارکردهای متفاوت و متعددی داشتهاست. بر این اساس، پژوهش حاضر در پی آن است که دریابد عصا در تمدنها و باورهای مختلف باستانی دارای چه کارکردهایی بوده و چگونه نمادی به شمار می رفتهاست؟ همچنین این ابزار در شکل انتزاعی و ملموس خود، در دست صاحبان قدرت (شهریاران) و اصحاب دین (رهبران دینی) هریک نشانگر چه مفاهیمی بوده و در نقوش و نگارهها و باورهای دینی چگونه تصویر و معرفی میشود ؟ بدین سان با مطالعه و بررسی متون تاریخی و نگارههای باستانی و همچنین، با رجوع به روایات اساطیری و دینی، یافتههای پژوهش پیشِ رو با رویکردی توصیفی- تحلیلی، حاکی از آن است که عصا/ دبوس در دنیای مادی، در دست افراد، نشانگر شوکت، قدرت دنیوی و دینی بوده و بهعنوان نماد قدرت ایزدی، همواره در دست ایزدان مشاهده میشود و با این ابزار است که ایزدان و نمایندگان آنها در روی زمین، به تحقق آمال خود میپردازند. از طرفی عصا در دست صاحبمنصبان نشانگر نقش رهبری و ریاست آنها و همچنین در مواردی، سمبل فرزانگی، آزمودگی و کهنسالی است.