فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

احکام جزایی بخشی از پیکرۀ شریعت اسلامی را تشکیل می‏دهند. در دنیای جدید برخی مدعی‌اند بعضی از این احکام از قبیل اعدام مرتد، شیوه‏های خشن مجازات‏، لوث و قسامه، قصاص مادر و... با معیارهای اخلاقی مغایر هستند. در مواجهه با این مسئله، سه رهیافت اصلی را شاهدیم: مدافعه‏جو و توجیه‏گرا؛ منتقد و اصلاح‏گرا؛ اخلاق/عقل‏گرا. دستهٔ نخست اساساً منکر وجود هرگونه چالشی است و احکام شرعی را منطبق بر اخلاق دینی می‏داند. گروه دوم با قبول اصل چالش، اصلاحاتی در این موارد به عمل می‏آورد. اما رهیافت اخلاق‏گرا ضمن تأکید بر لزوم انطباق شریعت با گزاره‏ها و هنجارهای اخلاقی، به ایجاد تغییرات اساسی در مبانی احکام جزایی باور دارد. این جستار با به‌کارگیری روش تحلیلی‌انتقادی درصدد ارائۀ راه‌حلی عملی جهت رفع تغایر میان برخی از احکام جزایی با معیارهای اخلاقی و جامعه‏پذیرترکردن آن‌هاست. باور نگارندگان آن است در مواردی که حکمی جزایی با عقلانیت و وجدان جمعی در تغایر باشد، گزارۀ اخلاقی مقدم می‏شود؛ ازاین‌رو ضروری است پاره‌ای از احکام جزائی در پرتوِ اصول اخلاقی و عقلانی مورد بازخوانی واقع شود.