خوانش تطبیقی تاریخ نگاری منظوم در مدایح ابن هانی و امیر معزی (مطالعه موردی: مضامین، ساختار‌های ادبی و تصاویر شاعرانه)

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زابل.

doi
10.22103/jcl.2018.2084
چکیده

به ­طورکلی تاریخ ­نگاری منظوم یا ثبت وقایع تاریخی در شعر شاعران عرب و ایران، جایگاه ویژه­­ای داشته­ است؛ امّا این امر در عصر عبّاسی به نحو گسترده و متفاوتی در ادب عرب ظهور­یافته و شاعران ایرانی نیز در این دوره، به دلیل ارتباط تنگاتنگی که با شعر و ادبیّات عرب پیدا­کرده­ اند، در ثبت وقایع تا حد زیادی متأثر از بزرگان شعر و ادب عرب­ بوده­اند. بر این اساس، مدایح تاریخی امیر معزّی را که به­عنوان یک شاعر درباری که در لغت، تصاویر شعری و مضمون متأثر از شعرای عرب و از جمله متنبی است، می­توان از جنبه­های مختلف با مدایح تاریخی ابن هانی که  او نیز از متنبی تأثیر پذیرفته و ملقب به متنبی مغرب است، مقایسه­کرد. وی بسیاری از مضامین مدایح خود را به­ صورت مستقیم و آگاهانه، از طریق مطالعه و تسلط بر اشعار برخی از شاعران عرب هم­ عصر یا پیش از خود یا غیرمستقیم و ناآگاهانه، با  تأثیر پذیری از برخی شاعران ایرانی هم­عصر یا پیش از خود، از شاعران عرب اخذ ­کرده و در تعدادی از قصاید خود، طرح کلی، ساختار عمومی و مضامین و تصاویر شعری قصاید عربی را رعایت کرده­ است. در این پژوهش، با بررسی و مقایسۀ مدایح تاریخی این دو شاعر، ضمن بیان وجوه اشتراک و افتراق آنها در مضون، ساختار و تصاویر شعری، جایگاه هریک از آنها در ثبت وقایع تاریخی عصر خود، نشان­ داده ­شده ­است.