مقایسه سرگذشت مرغان در منطق‌الطیر عطار و سرگذشت اولیس در اودیسه هومر

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه لرستان

doi
10.22103/jcl.2018.1964
چکیده

شاعران عارف گاه، برای آنکه حالات درونی و مکاشفات خود را برای مخاطبانشان بیان کنند از مفاهیم، بن­ مایه­ ها و بعضاً تمثیل­ های حماسی مدد جسته­ اند. گاه این وام­ گرفتن چنان آشکار است که مخاطب یقین می ­کند که شاعر، متنی حماسی را فراچشم داشته­است؛ چنان­که عطار در منطق­ الطیر، به آثار حماسی و  از جمله شاهنامه نظر داشته ­است. همین شباهت­ ها از سویی و به رسمیت شناخته­ شدن گونۀ نسبتاً جدیدی از ادبیات حماسی با نام حماسۀ عرفانی از دیگرسو و نیز موضوع سفر قهرمان و مراحل کم و بیش مشابه در آنها، ما را بر آن داشت تا به مقایسه و بررسی وجوه اشتراک، از جمله در ساختار روایی و بن­ مایه ­های مشترک در منطق ­الطیر عطار و اودیسۀ هومر برآییم. نتایجی که به دست آمد، از این قرار است: 1- هر دو کتاب از حیث ساختار روایی، مشترکات تأمل ­برانگیزی دارند. 2- بن­ مایه­ های مشترک زیادی در دو اثر وجود دارد. 3- کهن­الگوی سفر قهرمان مورد نظر جوزف کمبل و مراحل سه­ گانۀ آن، در هر دو اثر آشکار و با نظر کمبل قابل تطبیق است.