مسائل و راهکارهای مدیریت مشارکتی و انتقال مدیریت آبیاری در چهار شبکه آبیاری کشور
نویسندگان
1 دانشیار بخش تحقیقات مهندسی آبیاری و زهکشی، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج- ایران
doi
چکیده
واگذاری و تفویض امور مدیریتی بهرهبرداری و نگهداری شبکههای آبیاری و زهکشی از دستگاه دولتی به گروههای مصرفکننده آب در شکلهای مختلف آن، یعنی مدیریت مشارکتی آبیاری و انتقال مدیریت آبیاری به انجمنهای آب بر فرایندی نسبتاً جدیدی است که در مدیریت آب کشورها در حال وقوع میباشد. این مقاله به بررسی و ارزیابی پتانسیلها، تمایلات، مشکلات، موانع و محدودیتهای موجود در مشارکت آب بران و انتقال مدیریت آبیاری در چهار شبکه آبیاری و زهکشی کشور (شبکههای اصفهان، درود زن، دز و قزوین) پرداخته است. این کار از طریق مطالعه منابع علمی و فنی موجود در رابطه با پروژهها، آشنایی با مشکلات مدیریتی و بهرهبرداری موجود آن از طریق مطالعه سوابق فنی، گفتگو با مدیران و کارشناسان دولتی، زارعین و آبیاران و درنهایت تکمیل پرسشنامه جامع تهیهشده برای اهداف موضوع، به اجرا درآمد. با مطالعه چهار شبکه فوقالذکر مشاهده شد تمایل کشاورزان به انتقال مدیریت آبیاری فقط برای سطوح پایین (شبکههای 3 و 4) میباشد و اعتماد کافی دو جانبه بین کشاورزان و دستگاه بهرهبردار و برنامهریزی کافی وجود ندارد. از طرف دیگر وجود خلاء قانونی و نبود راهکارهای تشکیلاتی لازم برای برنامههای انتقال مدیریت، کمبود فعالیتهای فرهنگسازی و آموزش و افزایش توان فنی کشاورزان و بهرهبرداران، وجود تردیدهای مختلف و عدم پیشبینی قطعی برای شرایط بعد از انتقال مدیریت ازلحاظ عملکرد، تولید و پایداری کشاورزی و تمایل و انگیزه اصلی از سوی کشاورزان برای موضوع انتقال مدیریت آبیاری، بهبود کیفیت و عدالت توزیع آب میباشد، ازنظر کشاورزان نیاز به نوسازی شبکه آبیاری قبل از انتقال مدیریت وجود دارد و همچنین حمایتهای دولت و ایجاد بسترهای قانونی، تشکیلاتی، لازم برای ارتباط تشکلهای آب بر با ساختار دولتی ازلحاظ قانونی و تشکیلاتی در شبکههای انتقال مدیریت یافته ضروری میباشد.