واکاوی اعتبار قاعدۀ الحاق مشکوک به اعم اغلب
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه شیراز و استاد سطوح عالی حوزه
doi
10.22067/jfiqh.2022.74840.1276چکیده
«الحاق مشکوک به اعم اغلب» از قواعدی است که به میزان درخورِ توجهی در آثار فقهی و اصولی مورد استناد واقع شده و احکام و قواعد فقهی و اصولی متعددی از آن استخراج شده است. طبق این قاعده آنگاه که اغلب افراد ماهیتی خصوصیت مشترکی دارند و فردی از آن ماهیت در داشتن این خصوصیت، مشکوک است، فرد مشکوک به افراد غالب، ملحق میشود. در باب اعتبار این قاعده، بهطور کلی سه دیدگاه اعتبار، عدماعتبار و دیدگاه تفصیلی مطرح است. در این جستار، اعتبار قاعده، بهعنوان ظن خاص در احکام و موضوعات، بهروش تحلیلی و توصیفی بررسی شده است. حاصل اینکه گرچه حجیت قاعدۀ الحاق در احکام شرعی ثابت نیست، لیکن اعتبار قاعده در موضوعات احکام، به پشتوانه بنای عقلا ثابت است. این بنا توسط شارع ردع نشده، بلکه در مواردی امضا شده است و در مواردی که بنای عقلا محرز است، میتوان از آن بهعنوان یکی از ظنون خاص در زمینه موضوعات، بهره جست.