واکاوی مفهوم نفی «بأس» در فقه امامیه

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه ایلام

2 دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه ایلام

3 دانشیار دانشگاه ایلام

doi
10.22067/jfiqh.2022.75494.1309
چکیده

شمار فراوانی از روایات در متون روایی شیعه مشتمل بر واژه «نفی بأس» است. فقیهان امامیه در ضمن مباحث فقهی و اصولی، در خصوص معنا و مفهوم این تعبیر، توضیحاتی ارائه کرده‌اند؛ اما پژوهش مستقلی دربارهٔ کشف حقیقت معنایی این تعبیر وجود ندارد. شناسایی مفهوم «نفی بأس» و دامنهٔ دلالت آن نقش بسزایی در تبیین مفاد این روایات و گزینش حکم صحیح در مقام استنباط دارد. با نظر در معنای لغوی بأس، درنگ در کاربست‌های قرآنی این واژه و گفته‌های فقیهان امامیه راجع به آن، این نتیجه به دست می­آید که مدلول «نفی بأس» عبارت است از: منتفی بودن نهی تحریمی و عقاب در مجالی که گمان به وجود آن دو می‌رود.