مفهوم غبطه و سازوکارهای تشخیص آن در امور مولیعلیه
نویسندگان
1 استاد دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه تهران
doi
10.22067/jfiqh.2022.75406.1305چکیده
با صرفنظر از عدماشتراط رعایت غبطه در برخی تصرفات، همچون امور ناظر به شئون ولی، پرداخت هزینهٔ معیشت، تحصیل و...، بنا بر نظر مشهور فقها، تصرفات ولی در سایر امور مولیعلیه، مشروط به رعایت غبطهٔ اوست. باوجوداین، مرز میان مفهوم غبطه و واژههای همسو و سازوکار تشخیص آن در متون فقهی چندان روشن نیست. جستار حاضر با بهکارگیری روش تحلیلی و توصیفی نشان میدهد که غبطه ازنظر فقهی، مفهومی همعرض با مصلحت و ناهمسو با منفعت دارد و شرط واقعی در تصرفات ولی است. رعایت غبطه در همه تصرفات مالی و غیرمالیِ ولی معتبر است و تشخیص و تطبیق آن در امور مولیعلیه با نهادی است که زیرساختهای لازم را برای چنین تشخیصی در اختیار دارد. در صورت بروز تزاحم میان مصالح، اولویت با عملی است که متضمن مصلحت قطعی و بلندمدت و دربرگیرندهٔ مصالح دنیوی و اخرویِ مولیعلیه است. بهترین ملاک برای تشخیص رعایت غبطهٔ مولیعلیه، تضمین حفظ حقوق وی در پی اقدام ولی است؛ حقوقی که برای آگاهی از آنها میتوان به آموزههای دینی، قوانین موضوعه و اسناد بینالمللی رجوع کرد.