طبقهبندی و تحلیل کاربردی معماری صخرهای در دامنة کوه آتشفشانی سهند در شمالغرب ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه هنر اصفهان
2 دانشیار دانشگاه هنر اصفهان
3 دانشیار دانشگاه صنعتی اصفهان
doi
10.22059/jis.2016.62823چکیده
معماری صخرهای فضای ساختهشده بهوسیلة حفاری در بدنههای طبیعی کوه و در بستر زمین بدون استفاده از مصالح ساختمانی است که در نقاط مختلف کشور در طی قرون متمادی بهصورت بومی شکل گرفته است. دامنة کوه آتشفشانی سهند در استان آذربایجان شرقی یکی از مناطق مستعد برای اینگونه معماری است که این تحقیق با هدف شناسایی، معرفی و گونهشناسی آن انجام گرفته است. در کنار مطالعات اسناد، از روش میدانی جهت ثبت و ضبط و توضیح وضعیت کنونی، و از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) برای شناخت الگوی توزیع معماری صخرهای دامنة کوه سهند استفاده گردید. نتایج بررسیهای انجامشده حاکی از شناسایی تعداد 113 نمونة معماری صخرهای در دامنة سهند است که در محدودة شهرستانهای استان آذربایجان شرقی (تبریز، آذرشهر، عجبشیر، بناب، مراغه، هشترود و بستانآباد) به انجام رسیده است. معماریهای صخرهای فوق از منظر ریختشناسی در قالبهای سطحی، زیرسطحی و ترکیبی (همراه با مداخلات جدید) قابل دستهبندی هستند. همچنین از لحاظ گونهشناسی و تقسیمبندی کاربری دارای استفادههای مختلفی است، از جمله: الف) معماری مسکونی و استقراری، ب) معماری آیینی و مذهبی، ج) معماری استحفاظی، د) معماری در قالب ابنیة عمومی و عامالمنفعه، ه) بناهای متفرقه. هماکنون بسیاری از این آثار دچار ویرانی شده و کاربری اولیه خود را از دست دادهاند و یا دچار تغییر کاربردی گردیدهاند.
