مدیریت بهره‌برداری و نگهداری سامانه‌های آبیاری میکرو

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی

doi
چکیده

آبیاری میکرو به طور وسیعی برای بهبود میزان آب کاربردی و کارایی مصرف آب آبیاری در محصولات مختلف از جمله زراعت‌های سبزی و صیفی و باغات استفاده شده است. سامانه­های آبیاری میکرو در مقایسه با سایر سامانه­های آبیاری دارای بیشترین یکنواختی توزیع آب می­باشند و می­توانند آب و مواد غذایی را به طور دقیق و با تناوب کنترل شده مستقیما در ناحیه ریشه گیاه تحویل دهند. گرفتگی قطره­چکان­ها، سبب کاهش یکنواختی توزیع آب و مواد غذایی خواهد شد و به عنوان مهمترین عامل عدم موفقیت سامانه­های آبیاری میکرو شناخته شده است. از دیگر عوامل عدم موفقیت این سامانه­ها می­توان به طراحی و بهره­برداری نادرست از تجهیزات بخش کنترل مرکزی، تجهیزات تصفیه آب و کوددهی، عدم اعمال مدیریت بهره‌برداری مناسب از جمله کنترل فشار در سامانه آبیاری، قطع و وصل صحیح شیرها، شستشوی به­ موقع فیلترها، عدم کنترل مداوم شبکه توزیع آب در مزرعه جهت پیش‌بینی‌های لازم پیش از وقوع گرفتگی در قطره‌چکان‌ها، عدم اعمال مدیریت صحیح استفاده از کود اشاره کرد. مهمترین عامل گرفتگی در این سامانه­ها، تلفیق عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی در منبع آب آبیاری است. از دیگر عوامل گرفتگی قطره­ چکان‌ها و روزنه­ها، می­توان به عدم دقت در انتخاب نوع قطره­چکان با توجه به کیفیت آب آبیاری اشاره کرد. با توجه به اینکه پیشگیری بهترین راه مبارزه و کاهش مشکلات فوق الذکر است، طراحی مناسب و مدیریت صحیح بهره­برداری از تجهیزات فیلتراسیون می­تواند نقش مؤثری در بهبود و توسعه روش‌های آبیاری تحت فشار و به طور اخص روش آبیاری میکرو ایفا نماید. جهت تشخیص و اطمینان از عملکرد صحیح فیلترها، نصب کنتور و فشارسنج در بخش­های مختلف سامانه آبیاری ضروری است. پایش میزان جریان خروجی در طول زمان بهره­برداری از سامانه می­تواند نقش مؤثری در بهبود عملکرد سامانه داشته باشد. همچنین به منظور جلوگیری از گرفتگی قطره­چکان­ها، شستشوی متناوب بخش­های مختلف سامانه آبیاری لازم و در صورتی که سامانه به تجهیزات تزریق کود و مواد شیمیایی مجهز باشد، استفاده از شیرهای یکطرفه برای جلوگیری از جریان برگشتی ضروری است.