فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادبیات حقوقی در خصوص اعمال حقوقیِ احسانی از قوت زیادی برخوردار نیست، تعریف کاملی راجع به آن‌ها وجود ندارد و ماهیت آن‌ها نیز به‌درستی شناسایی نشده است. در نوشتار حاضر، با شمردن عناصر احسانی‌بودنِ عمل حقوقی این نتیجه به دست آمده است که اعمال حقوقیِ احسانی دسته‌ای از اعمال حقوقی است که بدون هیچ‌گونه عِوَض و تضمینی سبب رسیدن نفعی به طرف مقابل می‌شود. به‌نظرمی‌رسد راه درست برای شناخت ماهیت اعمال حقوقی، تحلیل ماهیت ایجاب و قبول است. ایجاب و قبول در اعمال حقوقیِ معوّض، متضمن انتقال مالکیت معوّض در قبال انتقال مالکیت عوض است. ازاین‌رو، مشهور فقیهان ایجاب و قبول را عمل انشایی دانسته‌اند؛ اما قبول در اعمال حقوقیِ احسانی صرفاً تملکِ مال طرف مقابل است. در این اعمال، قبول متضمن انتقال مال نیست و فقط رضایت به مفاد ایجاب است؛ درنتیجه، اعمال حقوقیِ احسانی متشکل از یک ایجاب و رضایت به آن است. رضایت به عمل حقوقی، واقعه‌ای حقوقی است که بدون نیاز به انشا و با سکوت و عدم‌ردع نیز محقق می‌شود؛ لذا ماهیت اعمال حقوقیِ احسانی، ایجابِ متوقف بر عدم‌ردع است.