یادداشتی بر اسطوره ضحاک (مطالعه تطبیقی میان شاهنامه-کوش نامه و گزیده ای از متون اسلامی)
نویسندگان
1 عضو هیات علمی
doi
10.22103/jcl.2016.1281چکیده
چکیده:اسطورۀ اژیدهاک یکی از قدیمیترین و شناخته شدهترین اسطورهها در ادب فارسی از دوران کهنسال تا به دوران اسلامی است. اسطورۀ اژیدهاک از راه متون اوستایی شناخته شده است؛ در ادبیات زرتشتی به زبان پهلوی نیز، اسطورهای شناخته شده بشمار میآید. بس پیداست که این اسطوره، یادگار نوشتههای پسا-ساسانی را نیز بهشدت تحت تاثیر قرار داده است. مطالعۀ تطبیقی این اسطوره در منابع اسلامی از بن مایۀ همانند و نزدیک آن در منابع عربی-فارسی حکایت دارد. با وجود این، در کوش نامه، سرودۀ حکیم ایرانشان ابی الخیر، داستان درمان بیماری ضحاک با پیدایی پزشکی هندی گره خورده است که این نکته در سایر متون عربی-فارسی شناخته شده، دیده نمیشود. این مقاله تلاش دارد تا بهیاری رخدادهای نخستین سدههای اسلامی، چرایی حضور این پزشک هندی در درمان بیماری ضحاک را توضیح دهد؛ آنجا که نگارنده ضحاک را با هارون و پزشک هندی را با پزشک نامدار هندی یعنی منکه، پزشک معالج آن خلیفۀ ستمگر، سنجیده است. واژههای کلیدی: ضحاک، کوش نامه، منکه هندی، متون عربی-اسلامی.
