تدوین مولفههای گزارشگری و افشای اطلاعات در صنعت بیمه ایران با تاکید بر آییننامه شماره 88
نویسندگان
1 استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استادیار، گروه پژوهشی عمومی بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران
3 دکتری حسابداری، مدیرمالی شرکت بیمة اتکایی ایران معین، تهران، ایران.
4 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
doi
10.22056/ijir.2025.04.04چکیده
پیشینه و اهداف: هدف از تدوین مقررات و الزامات گزارشگری و افشا، هم در برابر نهادهای ناظر و هم در برابر عموم، کاهش اطلاعات نامتقارن، افزایش شفافیت اطلاعاتی و بهبود قابلیت مقایسه بهمنظور بهبود کارایی و تنظیم بازار است. نهاد نظارتی بیمه در هر کشوری، در راستای رعایت حقوق ذینفعان به وضع قوانین و مقرراتی در خصوص افشای اطلاعات اقدام کرده است. با توجه به ضرورت تعیین سطح مقررات گزارشگری و افشای اطلاعات برای شرکتهای بیمه، هدف پژوهش حاضر تدوین مؤلفههای گزارشگری و افشای اطلاعات در ایران است.روششناسی: این پژوهش مطالعهای کاربردی است که در مرحلة نخست، چالشهای آییننامة شمارة 88 مصوب شورایعالی بیمه با عنوان «گزارشگری و افشای اطلاعات مؤسسات بیمه» از طریق مصاحبه و با استفاده از روش تحلیل محتوا شناسایی میشوند. سپس، با بررسی مقررات گزارشگری و افشای اطلاعات در صنعت بیمة ایران، چهارچوبهای مقرراتی بینالمللی، اتحادیة اروپا و کشورهای منتخب، مؤلفههای گزارشگری و افشا از راه سندکاوی و روش تحلیل محتوا شناسایی و استخراج میشوند. در نهایت با بهرهگیری از نظرات خبرگان موضوع، مؤلفههای پیشنهادی گزارشگری و افشای اطلاعات از طریق پرسشنامه با استفاده از روش دلفی فازی و رسیدن به اجماع نظر شناسایی میشوند.یافتهها: نتایج در سه بخش شامل «مفاهیم بنیادی»، «اصول اساسی در تعیین الزامات گزارشگری و افشای اطلاعات»، و «فرایند بررسی و ارزیابی توسط نهاد ناظر» تحلیل شده است. در تفسیر بخش اول، نتایج نشان داد که اطلاعات گزارششده باید دارای ویژگیهای کیفی و برای کاربران قابل درک باشد. نتایج یخش دوم نشان داد که باید چهارچوبی دقیق تدوین شود و استقرار یابد. همچنین طرح نظارتی باید برای تعیین تواتر و گسترة نظارت بر فرایند گزارشگری طراحی شود. در بخش سوم، بر چهارچوب راهبری شرکتی و اهمیت تحلیل صورتجلسات هیئت مدیره، گزارشهای حسابرسان و ارزیابی ساختار مالکیت تأکید شد. همچنین، گزارشگری مدیریت ریسک باید شامل بیانیة اشتهای ریسک، استراتژی مدیریت ریسک، و برنامه کسبوکار شامل ریسکهای بااهمیت سهساله و فرایند ارزیابی داخلی کفایت سرمایه باشد. برای افشای عمومی، شاخصهای مشخصات شرکت، چهارچوب راهبری شرکتی، ذخایر فنی، ابزارهای مالی و دیگر سرمایهگذاریها، ریسکهای بیمهگری، سرمایهگذاری و نقدینگی، مدیریت دارایی و بدهی، کفایت سرمایه (توانگری)، عملکرد مالی و پایداری شرکتی تأیید شد.نتیجهگیری: نتایج این پژوهش ضمن توصیفی از وضعیت فعلی مقررات گزارشگری و افشای اطلاعات در صنعت بیمة ایران و جهان، رهنمودی برای تدوین الگوی گزارشگری و افشا در صنعت بیمة ایران فراهم میکند. در این راستا، پیشنهاد میشود یک پایگاه اطلاعاتی جامع برای مقاصد گزارشگری و افشای عمومی اطلاعات طراحی شود. اطلاعات سطحبندی شده، زمانبندی دقیق گزارشگری و افشای متناسب با آن اعلام شود، مؤلفههای گزارشگری و افشای عمومی اطلاعات بازنگری و دستورالعمل کاربردی برای آییننامه، که مشخصکنندة دقیق عناصر گزارشگری و افشا باشد، برای ایجاد شفافیت بیشتر و افزایش قابلیت مقایسة بین مؤسسات بیمه تدوین شود.
