فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وضع‌گرایی نظریه‌ای معنایی است که در بستر اصول ‌فقه شکل گرفته است و دربارهٔ فرایند کدگذاری معنا برای لفظ، ماهیت معنا، ساختار وجودی معنا، ارتباط لفظ با معنا و نیز فرایند کدگشایی به اظهارنظر می‌پردازد. در وضع‌گرایی با نگاهی اتمی به معنا، مفاد جملات برحسب معنای واژگانِ تشکیل‌دهنده و نحوهٔ چیدمان آن‌‌ها در جمله تعیین می‌شود. هر واژه بر یک یا چند معنای ثابت و متعین؛ یعنی همان صُوَر ذهنی دلالت می‌کند و این دلالت نیز فرایندی اعتباری است که از مجرای نمایه‌گری صورت می‌پذیرد. در این نوشتار پس از تبیین تاریخچهٔ شکل‌گیری این نظریه، با روشی توصیفی‌تحلیلی، ضمن تبیین مؤلفه‌های مذکور، اشکالات وارد بر آن‌‌ها تبیین می‌شود. برایند بررسی‌‌ها نشان می‌دهد که این نظریه با نقد‌هایی همچون التزام به ایدئالیسم زبان‌شناختی، بشری‌دانستن فرایند وضع، فروکاست معنا به ساحت مفهومی، بازنمودگرایی و واژه‌گرایی روبه‌روست. این نظریه نیز از نوعی رویکرد متن‌محور در حوزهٔ تفسیر دفاع می‌کند که با رسالت کشف مراد الهی هم‌ساز نیست. نویسنده با بررسی و نقد این نظریه، از بافت‌گرایی دفاع می‌کند.