تحلیل حجیت منابع چهارگانه اجتهاد از دیدگاه ناصرالدین البانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه ادیان و مذاهب
2 استادیار دانشگاه مذاهب اسلامی
3 دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
doi
10.22067/jfiqh.2021.67100.0چکیده
آرای البانی از آن نظر که طلایهدار مکتب سلفی است، در عرصههای مختلف روش شناسی فکر سلفی درخور اعتناست. فتاوای آمیخته با خشونت و ضدشیعیِ البانی در بسیاری از کتب فقهی او آشکار است. علت آن را باید در نوع نگاه او به منابع استنباط جستوجو کرد؛ اما گسترهٔ حجیت منابع ازنظر البانی بهسبب نبود تحقیق موسع و یکپارچه در این باب چندان روشن نیست. البانی در استفاده از منابع چهارگانۀ استنباط، یعنی کتاب، سنت، اجماع و عقل، برای اجتهاد فقهی خود رویکرد خاصی دارد. نوشتار حاضر با هدف شناخت حدود و ثغور حجیت این منابع از دیدگاه ناصرالدین البانی انجام شده است.این جستار بهروش توصیفیتحلیلی نشان میدهد که البانی قرآن و سنت را در مسیر اجتهاد، همتراز و در عرض یکدیگر میداند و در استفاده از این دو منبع اولویتی قائل نیست و ترجیح بین آیات و احادیث را نمیپذیرد؛ همان طور که خبر واحد را در احکام و عقاید، حجت میداند. دفاع البانی از حدیث بهگونهای است که حتی در فرض مخالفت با قرآن، آن را حجت میداند. نیز وی از این جهت که مفاد احادیث عرض را مخالف قرآن میداند، آنها را تضعیف میکند. در نظام فقهی و اجتهادی البانی عقل جایگاه شایستهای ندارد و او بهطورکلی نقلگرا و عقلگریز است. البانی اجماع مصطلح اصولیان را نیز مناقشهپذیر میداند.