فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: بیمه‌های دریایی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های بیمه در مدیریت ریسک عملیات دریایی نقش اساسی دارند. این نوع بیمه‌ها شامل بیمة بدنة کشتی، بیمة مسئولیت، بیمة باربری دریایی و بیمه‌های مرتبط با عملیات فراساحلی است که هریک جنبه‌های متفاوتی از ریسک‌های مرتبط با عملیات دریایی را پوشش می‌دهند. ازآنجاکه عملیات دریایی همواره با خطراتی مانند شرایط نامساعد جوی، تصادمات دریایی و سایر عوامل همراه است، ارزیابی دقیق پروفایل ریسک مرتبط با این نوع بیمه‌ها اهمیت زیادی پیدا می‌کند. چنین ارزیابی‌هایی می‌توانند علاوه‌بر بهبود ایمنی و کاهش احتمال وقوع خسارات، به شرکت‌های بیمه کمک کنند تا تصمیمات دقیق‌تر و بهتری در مدیریت ریسک بگیرند و از طریق آن استراتژی‌های مؤثرتری برای مدیریت ریسک طراحی کنند. با توجه به این نیاز، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، تحلیل و وزن‌دهی شاخص‌های ریسک در بیمه‌های دریایی انجام شده و درصدد است ‌چهارچوبی نظام‌مند و علمی برای مدیریت بهتر این ریسک‌ها ارائه دهد.روش‌شناسی: در این پژوهش، رویکردی چندمرحله‌ای برای شناسایی، تعیین وزن و اهمیت شاخص‌های ریسک بیمه‌های دریایی اتخاذ شده است. در مرحلة نخست، شاخص‌های کلیدی مرتبط با ریسک از طریق مروری نظام‌مند بر ادبیات موضوع شناسایی شد. این مرحله شامل بررسی مقالات علمی، گزارش‌های صنعتی و منابع معتبر مرتبط بوده تا شاخص‌هایی که به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر پروفایل ریسک تأثیر دارند استخراج شوند. در گام بعدی، از روش دیمتل (DEMATEL) برای تحلیل روابط میان شاخص‌ها استفاده شد. این روش یکی از روش‌های پیشرفته در تحلیل روابط علّی و معلولی میان عوامل است که امکان شناسایی شاخص‌های اثرگذار و اثرپذیر را فراهم می‌آورد. پس از آن، برای تعیین وزن و اهمیت هر شاخص، از فرایند تحلیل شبکه‌ای (ANP) بهره گرفته شد. این روش با استفاده از نظرات نخبگان و متخصصان صنعت بیمه و دریایی، اولویت‌بندی دقیقی از شاخص‌ها ارائه داد و میزان تأثیر هریک از آن‌ها بر پروفایل ریسک مشخص شد.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که شاخص‌هایی مانند ویژگی‌های فنی کشتی، نوع و بسته‌بندی محموله، شرایط آب‌وهوایی و مدیریت منابع انسانی از جمله عوامل اصلی تأثیرگذار بر پروفایل ریسک بیمه‌گذاران در رشته‌های متنوع بیمه‌های دریایی هستند. بررسی‌ها با استفاده از روش دیمتل نشان داد که عوامل مرتبط با مدیریت عملیاتی و نیروی انسانی بیشترین تأثیر علّی را بر سایر شاخص‌ها دارند. این عوامل به‌عنوان شاخص‌های اصلی در ساختار ریسک شناخته شدند و بر اهمیت توجه به آن‌ها در تدوین استراتژی‌های مدیریتی تأکید شد. علاوه‌براین، تحلیل‌های انجام‌شده نشان داد که شاخص‌های مرتبط با ویژگی‌های فنی کشتی و محموله، مانند عمر کشتی، و روش‌های بسته‌بندی، نقش مهمی در کاهش یا افزایش ریسک دارند. یافته‌های کمّی استخراج‌شده نشان داد که در بیمة بدنة کشتی، شاخص‌های «ویژگی‌های شناور» و «تجهیزات» به‌ترتیب اهمیت بیشتری داشتند، درحالی‌که «عوامل انسانی» بیشترین تأثیر را داشت. در بیمة باربری دریایی، به‌ترتیب شاخص «وسیلة حمل» و «بارگیری و تخلیه» شاخص‌های مهم بودند. برای بیمة انرژی فراساحلی، شاخص‌های «بهره‌برداری و نگهداری» و «ساخت و اجرا» به‌ترتیب بیشترین اهمیت را نشان دادند. همچنین مهم‌ترین شاخص اثرگذار در ریسک‌های مرتبط با بیمه‌‌های فراساحلی منطبق بر نتایج دیمتل، شاخص طراحی، در ریسک بیمه‌‌های باربری دریایی، شاخص وسیلة حمل و در ریسک بیمه‌‌های بدنه و ماشین‌‌آلات و مسئولیت کشتی شاخص عوامل انسانی است.نتیجه‌گیری: رویکرد ترکیبی ANP-DEMATEL که در این پژوهش به ‌کار گرفته شد، چهارچوبی جامع و کاربردی برای ارزیابی و مدیریت پروفایل ریسک در بیمه‌های دریایی ارائه می‌کند. این ‌چهارچوب نه‌تنها ابزار مناسبی برای تحلیل ریسک فراهم می‌آورد، بلکه به شرکت‌های بیمه کمک می‌کند تا استراتژی‌های مؤثرتری برای مدیریت ریسک طراحی کنند. استفاده از این رویکرد می‌تواند به کاهش خسارات احتمالی و بهینه‌سازی فرایندهای مدیریت ریسک در صنعت بیمه منجر شود. علاوه‌براین، نتایج پژوهش حاضر می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای مطالعات آینده در زمینة توسعة ابزارهای نوین مدیریت ریسک و افزایش قابلیت‌های بیمه‌های دریایی در تحلیل ریسک بیمه‌گذاران استفاده شد. این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که اتخاذ رویکردی نظام‌مند و علمی در مدیریت ریسک، می‌تواند به بهبود تصمیم‌گیری‌ها و افزایش قابلیت اطمینان در فرایندهای بیمه‌ای کمک کند.