به‌کارگیری استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی 9، ابزارهای مالی، در صنعت بیمه: چالش‎ها و راهکارها

نویسندگان

1 گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

2 گروه مطالعات عمومی بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران

3 گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

4 گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران

doi
10.22056/ijir.2025.01.04
چکیده

پیشینه و اهداف: شرکت‌های بیمه، سرمایه‌گذاری‌ قابل ‌توجهی در ابزارهای مالی دارند و بخش عمده‌ای از دارایی‌ها را مطالبات از بیمه‌گذاران و نمایندگان، سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار و سپرده‌های بانکی تشکیل می‌دهد. با توجه به لزوم شفافیت در ارائة دارایی‌های مالی شرکت‌های بیمه، پژوهش حاضر به شناسایی چالش‌ها و راهکارهای به‌کارگیری استاندارد بین‎المللی گزارشگری مالی (ابگم) شمارة 9 در صنعت بیمه می‌پردازد.روش‌شناسی: تحقیق از نوع آمیختة کمّی و کیفی است. ابتدا با مطالعة متون معتبر، صورت‌های مالی نمونه شرکت‌های بیمه خارجی و داخلی، چک‌لیست افشا و مقایسة آن‌ها با صورت‌های مالی شرکت‌های بیمة داخلی طی سال‌های 1398 تا 1402، میزان تفاوت و شکاف با نحوة عمل فعلی در ایران  بررسی شده و بر این مبنا پرسش‌نامه‎ای طراحی شده است. از ابزار پرسش‌نامه برای شناسایی چالش‌ها و از مصاحبه با خبرگان و متخصصان حوزه برای ارائة راهکارها استفاده شده است.یافته‌ها: تمامی گویه‌های مربوط به چالش‌ها در پرسش‌نامه با استفاده از نتایج آزمون میانگین یک جامعه (تی) مورد آزمون قرار گرفتند و تأیید شدند. چالش‌های پیاده‌سازی ابگم 9 در پنج حوزة (1) اندازه‌گیری و طبقه‌بندی، (2) شناسایی زیان کاهش ارزش اعتباری، (3) حسابداری مصون‌سازی، (4) الزامات افشا و (5) چالش‌های عمومی مربوط به ابزارهای مالی شناسایی شدند. مصاحبه‌ها برای ارائة راهکارها بر مبنای چالش‌های شناسایی‌شده انجام گرفت و در نهایت با استفاده از روش تحلیل مضمون، راهکارها برای غلبه بر چالش‌ها نیز در پنج حوزه، از متون مصاحبه استخراج شده‎اند.نتیجه‌گیری: پیاده‌سازی موفق ابگم 9 در صنعت بیمه، مستلزم وحدت و انسجام میان تمامی ذی‌نفعان از جمله جوامع حرفه‌ای، شرکت‌های بیمه، نهادهای ناظر، قانون‌گذاران و ... است تا راهکارهای ارائه‎شده برای غلبه بر چالش‎های شناسایی‌شده به‌کارگرفته شود و به بهبود کیفیت اطلاعات مالی و شفافیت در گزارشگری مالی صنعت بیمه کمک کند. به‌عبارتی، تنوع راهکارهای ارائه‌شده ازسوی خبرگان برای غلبه بر چالش‌های شناسایی‌شده، بیان‌گر این نکته است که پیاده‌سازی ابگم شمارة 9 در صنعت بیمه مستلزم هم‌افزایی ایجادشده از همکاری علوم و تخصص‌های مختلف است، زیرا در برابر چالش‌های مطرح‌شده در زمینه‌های مختلف، استفاده از تخصص‌های متنوع و وسیع گره‌گشا خواهد بود. همچنین مراجع ناظر بر شرکت‌های بیمه، استانداردگذاران حسابداری و سازمان بورس و اوراق بهادار می‌توانند ضمن ایجاد دانش‌افزایی در صنعت بیمه از نتایج این پژوهش در جهت برنامه‌ریزی مؤثر استفاده کنند.