رویکرد فقیهان به موضوع بیع انسان آزاد در پرتوِ روایت سکونی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد دانشگاه فردوسی مشهد

3 استاد دانشگاه فردوسی مشهد

doi
10.22067/jfu.v53i3.78425
چکیده

دراین جستار، رویکرد عملی فقها در مواجهه باروایت «إن أمیرالمومنین(ع) أُتِیَ برجلٍ قد باعَ حراً فقطَعَ یدَه» با روش توصیفی‌تحلیلی از دو جنبۀ جرم‌انگاری و مجازات جرم، بررسی شده است. فقهای متقدم دربارۀ ماهیت جرم و مجازات موضوع مذکور در روایت، سرقت با مجازات قطع یا تعزیر؛ افساد فی‌الارض با مجازات قطع؛ مطلق افساد با مجازات قطع یا تعزیر را پیشنهاد کرده‌اند. فقهای متأخر این جرم را آدم‌ربایی با مجازات نامعین دانسته‌اند. این در حالی است که نص روایت مذکور؛ آن را بیع انسان آزاد با مجازات قطع ید معرفی کرده است.این جرم را می‌توان تجارت انسان با مجازات قطع ید قلمداد کرد؛ زیرا احیای به‌بردگی‌گرفتن انسان‌ها را در پی دارد، نافی اراده و محدودکنندۀ اختیار است و به بازدارندۀ محکمی همچون قطع ید و سهولت اجرا نیاز دارد؛ به طوری که که بدون نیاز به شروط سرقت مال تحقق ‌یابد.