فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تفصّی به‌معنای فرار و خلاصی از اکراه را شیخ انصاری به‌عنوان یکی از شروط تحقق اکراه بر شمرده است. به‌ادعای ایشان از ادله چنین بر می‌آید که در تحققِ اکراه، بین تفصّی از طریق توریه و غیرتوریه تفاوت است و در تفصّی با توریه ولو باوجود امکان تفصّی برای مکرَه باز هم اکراه محقق است. این اجتهادورزیِ شیخ در مسئلۀ شرطیت تفصّی منجر به ارائۀ دیدگاه‌های متنوع و گاه اشکالاتی از سوی فقها شده است. نگارندگان با بررسی شرطیت تفصّی در اکراه و تبیین دیدگاه شیخ انصاری و تحلیل دیدگاه فقهای موافق و مخالف دراین‌باره، به این نتیجه دست یافته‌اند که دیدگاه مخالفان مبنی‌بر رکنیت طیب نفس در شروط متعاقدین، مناقشۀ صحیحی بر کلام شیخ است، ولی مانع پذیرش شرطیت تفصّی در اکراه نیست و قید امکان تفصّی با توریه که مخالفان مطرح کرده‌اند، ادعایی بیش نیست. ملاکِ تحقق اکراه در تفصّی با غیرتوریه نیز به‌دلیل نبودن ضابطه‌ای عرفی در این خصوص، باتوجه‌به تفاوت‌های روحی‌روانی اشخاص از شخصی به شخص دیگر متفاوت است.