فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ حاضر در یک بررسی فقه‌اللغوی و متن‌شناختی می‌کوشد پس از ارزیابی و سنجش منابع مختلف سریانی و فارسی میانه و پارتی و یونانی و لاتین و قبطی و چینی، نشان دهد مانی با چه مفاهیمی و تحت چه عناوینی خود را با فرشتۀ همزادش، توم (نرجمیگ)، یکی در نظر می‌گرفت و چگونه می‌توانست از نظر الهیاتی خود را فرستادۀ یزدان و همان پَساگریو یا فارقلیطی بخواند که زمانی عیسی مسیح بشارت داده بود پس از او بیاید و مفسر کلام او باشد. مانیِ «بَغ‌چهر» با همین انگاره بود که می‌توانست خود را ولیعهد و آنگاه جانشینِ شهریار ملکوت (عیسی) بنامد. مقاله بر این باور است که لفظ ایرانی میانۀ frys/štg اگرچه هم به معنای «فرستاده/رسول» است و هم «فرشته/مَلَک»، اگر در رابطه با شخص مانی به کار رفته باشد ترجمۀ «فرستاده» (رسول) ارجحیت دارد. مقاله نه تنها نشان می‌دهد عنوان مانی، «فرستادۀ یزدان»، باید در دورۀ اسلامی و تحت تأثیر عنوان «رسول الله» شکل گرفته باشد، بلکه گویای این نکته نیز هست که فارقلیط و مانی و همزاد/همتای آسمانی‌اش از نظر الهیاتی بیانگر یک حقیقت بودند.