تأملی بر نظریۀ اصالتین
نویسندگان
doi
10.22108/coth.2023.135635.1771چکیده
موضوع اصلی پژوهش حاضر، بررسی و نقد «نظریۀ اصالتین» است. این موضوع بنیادی بوده و کمتر به آن پرداخته شده است. بنابر نظر مشهور فلاسفه، اصالت به معنای عینیّت و خارجیت داشتن، منشأ آثار بودن و متن واقعیت تشکیل دادن است؛ بنابراین، کسانی که مدعیاند وجود و ماهیت، مصداق و حقیقتی خارجی دارند، قائل به اصالتین شدهاند. مهجوربودن این نظریه سبب شده است برخی از مهمترین طرفداران آن، با تطوّر و تغیّر نام اصالتین به نامهایی چون اصالت ماهیت یا اصالت وجود، «نظریۀ اصالتین» را مطرح کنند که در ضمن آن بهحسب ارتباط مصادیق وجود و ماهیت، تفاسیر متفاوتی شده است. در این مقاله، سه تفسیر از اصالتین ارائه میشود. رجبعلی تبریزی در عین حال که وجود را امری خارجی دانسته است، آن را فرع بر ماهیت میداند. احمد احسائی قائل است که وجود و ماهیت بهصورت ترکیبی انضمامی، وحدتی را در خارج به همراه دارد. غلامرضا فیاضی، وجود را متحقّق بالذّات و ماهیت را به تبع وجود (بغیره) در خارج موجود میداند و بین آن دو هیچ تغایر خارجی قائل نیست. پس از طرح این تفاسیر سهگانه، ادلۀ قائلین به اصالتین بررسی و نقد میشود و در پایان نیز، مهمترین نقدهای طرفداران اصالت وجود، تقریر و ارزیابی میشوند. موضوع اصلی پژوهش حاضر ، بررسی و نقد « نظریۀ اصالتین » است. این موضوع بنیادی بوده و کم تر به آن پرداخته شده است. بنابر نظر مشهور فلاسفه، اصالت به معنای عینیّت و خارجیت داشتن، منشأ آثاربودن و متن واقعیت تشکیل دادن است. بنابراین کسانی که مدعی اند وجود و ماهیت، مصداق و حقیقتی خارجی دارند، قائل به اصالتین شده اند. مهجور بودن این نظریه سبب شده است که برخی از مهم ترین طرفداران آن، با تطوّر و تغیّر نام اصالتین به نام هایی چون اصالت ماهیت یا اصالت وجود، «نظریۀ اصالتین» را مطرح نمایند که در ضمن آن به حسب ارتباط مصادیق وجود و ماهیت، تفاسیر متفاوتی شده است. در این مقاله ، سه تفسیر از اصالتین ارائه می شود؛ رجبعلی تبریزی در عین حال که وجود را امری خارجی دانسته، آن را فرع بر ماهیت می داند؛ احمد احسائی قائل است که وجود و ماهیت به صورت ترکیبی انضمامی، وحدتی را در خارج به همراه دارد؛ غلامرضا فیاضی، وجود را متحقّق بالذ ّ ات ، و ماهیت را به تبع وجود (بغیره) در خارج موجود می داند و بین آن دو هیچ تغایر خارجی قائل نیست. پس از طرح این تفاسیر سه گانه، ادلۀ قائلین به اصالتین مورد بررسی و نقد قرار می گیرد و در پایان نیز، مهم ترین نقدهای طرفداران اصالت وجود، تقریر و ارزیابی می گردد.