بررسی اوضاع اقتصادی خراسان بزرگ در دورة حکومت شاه اسماعیل اول بر مبنای تغییرات وزن سکه‌ها‌ (مطالعه موردی: سکه‌های موزه آستان قدس رضوی)

نویسندگان

1 دانشیار باستان شناسی اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشجو دکترای باستان شناسی اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

3 استادیار باستان شناسی اسلامی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
10.30473/lhst.2024.71053.2901
چکیده

با توجه به اینکه سکه‌ها به‌عنوان وسیله‌ای برای تبادلات تجاری و اقتصادی در دسترس عموم قرار دارند، تحلیل و مقایسه آن‌ها می‌تواند به ما در درک بهتری از برخی ابهامات تاریخی در دوره حکومت شاه اسماعیل و نقش خراسان بزرگ به‌عنوان یکی از ایالت‌های مهم با پراکنش بالای ضراب‌خانه‌ها کمک کند. ضراب‌خانه‌ها که نمایانگر قدرت اقتصادی حکومت بودند، در شهرهایی با اهمیت اقتصادی، سیاسی، نظامی و راه‌های ارتباطی تأسیس می‌شدند و تغییرات سیاسی تأثیر مستقیمی در تعیین وزن سکه‌ها در یک ضراب‌خانه داشت. هدف اصلی این پژوهش، مطالعه وزن و قطر سکه‌ها و بررسی وضعیت اقتصادی در خراسان بزرگ است، چرا که میزان و مقدار سکه‌ها از نظر وزنی یکی از زمینه‌های ارزشمند مباحث اجتماعی اقتصادی است. این مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از روش تاریخی و مطالعه سکه‌شناسی و بررسی ضراب‌خانه‌های خراسان، سعی در پاسخ به این سؤال را دارد که چه عواملی در تغییرات شدید وزن سکه‌ها در بازه زمانی 916-928 ق (1510-1522 م) دخیل بودند؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رویدادهای سیاسی و اقتصادی بر ضرب سکه تأثیرگذار بود و دولت با کاهش و افزایش وزن سکه‌ها، از تورم جلوگیری و توازن اقتصادی در امور تجاری برقرار می‌کرد.