بررسی و نقد فطرتشناسی پویشی و ارتباط آن با دین، با تأکید بر آرای آیتالله جوادی آملی
نویسندگان
doi
10.22108/coth.2023.134648.1738چکیده
الهیات پویشی بهعنوان تفکر دینی و فلسفیِ متأثر از علوم طبیعی، برداشتی طبیعتگرایانه از «فطرت» دارد. مطابق این دیدگاه، سرشت انسان در بستر تکامل، رشد و نمو مییابد و براساس موقعیت هر شخص در جامعه خویش، شکلی متفاوت به خود میگیرد؛ بنابراین، سخن از فطرت ثابت در همه افراد بشر، امری بیهوده خواهد بود. همچنین، دین واکنش طبیعت انسان به جستجوی خدا است و بر این اساس، دین نیز همگام با فطرت و سرشت انسان در حال تغییر و تحول و تکامل است. این پژوهش، با روش توصیفیتحلیلی و انتقادی، براساس دیدگاه فلسفی و دینی آیتالله جوادی آملی، نشان میدهد نخست، فطرت انسانی برخلاف دیدگاه اندیشمندان پویشی، امری مجرد و ثابت است و دوم، ادعای تغییرپذیری و تکامل دین به علت تغییر و تحول در فطرت، دارای اشکالهای اساسی است و دلایل گوناگونی چون ثبات فطرت و نیز وجود اصول کلی و تغییرناپذیر در دین، خلاف آن ادعا را ثابت میکند.