فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از دشواری‌های فلسفه، تبیین رابطۀ نفس و بدن است. به سبب دشواری فهم این رابطه، تمثیل‌های مختلفی در فلسفه برای بیان رابطۀ آن دو ذکر شده‌اند. این تمثیل‌ها از منظرهای مختلفی بیان شده‌اند که عمده آنها عبارت‌اند از: ۱. رابطه حق‌تعالی با عالم؛ ۲. رابطه ناخدا با کشتی؛ ۳. رابطه صورت با ماده؛ ۴. رابطه بَنّا و بِنا؛ ۵. رابطه راکب با مرکوب؛ ۶. رابطه مرغ با قفس؛ ۷. رابطه درخت با میوه؛ ۸. رابطه طفل با رحم؛ ۹. رابطه نور با سایه. برخی از تمثیل‌های فلسفی، تمثیل قوی و مناسبی برای بیان رابطه آن دو نیستند و برخی دیگر به دلایل مختلف تمثیل قوی برای بیان رابطه نفس و بدن‌اند. تمثیل‌های مختلفی در آموزه‌های دینی برای رابطه نفس و بدن بیان شده‌اند؛ برخی از آنها عبارت‌اند از: معنی و لفظ، تمثیل روح به باد، تمثیل گوهر در صندوق، روح به پارچه نازک محیط به بدن، تمثیل علم و عمل، تمثیل جامه متکاثف، تمثیل قدر و عمل. هر یک از تمثیل‌های فلسفی و دینی دارای دلالت‌های مشترکی‌اند؛ ازجمله اینکه: الف) پذیرش غیریت و ثنویت نفس و بدن؛ ب) اصالت و مقوم‌بودن نفس نسبت به بدن؛ ج) فرامحسوس و فرامادی بودن نفس؛ د) رابطه طولی نفس و بدن. در این مقاله با تبیین تمثیل‌ها، تحلیل آنها و انتخاب تمثیل‌های قوی از ضعیف پرداخته می‌شود.