تحریری نو از استصحاب استقبالی

نویسندگان

1 دانش پژوه سطح چهار و استاد حوزه علمیه قم

doi
10.22067/jfu.v53i4.81734
چکیده

احراز وضعیت پدیده‌ها در زمان آینده، آثار پردامنه‌ای در حوزۀ فقاهت دارد و قطع و یقین به‌عنوان یگانه راه معرفی‌شده برای وصول به آن، فاقد سازوکار منضبط و نیز غالباً دست‌نیافتنی است. استصحاب استقبالی مسئله‌ای است برآمده از این نیاز که رسالت خود در احراز وضعیت آینده را باتوجه‌به حالت کنونی پدیده‌ها انجام می‌دهد.تکیه بر روش اسنادی و تعامل هم‌زمان با مدارک وحیانی، عقلانی و عرفی، مسیر پژوهش پیرامون استصحاب استقبالی را هموار می‌سازد و تنها مستند اعتبار این اصل، اطلاق «عدم جواز نقض یقین به شک» است. مسئلۀ مهم در فرض حجیت، آن است که در صورت تفاوت مدارک اعتبار استصحاب استقبالی و استصحاب حالی، رأی به حجیت نهادی عام و مصداق‌بودن هر دو استصحاب برای آن نهاد اشتباه است.پربسامدترین کارکرد طرح‌شده برای این استصحاب، مسئلۀ «جواز بدار» است. در کنار آن «احراز عدالت»، «عدم وجوب تعلم احکام غیرمبتلابه»، «عدم وجوب فوری مبادرت به امتثال واجبات موسع» و بسیاری موارد دیگر را هم می‌توان به‌عنوان مصادیقی از ثمرات این استصحاب معرفی کرد.