فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: براساس اطلاعات صورت‌های مالی صندوق بازنشستگی کشوری طی سال‌های 1392 تا 1400، شاخص پایداری مالی (نسبت منابع به مصارف) صندوق مزبور به‌طور متوسط حدود 40 درصد بوده است درحالی‌که نسبت یادشده باید همواره برابر یا بیشتر از 100 درصد باشد تا صندوق قادر به ایفای تعهدات آتی خود باشد؛ به‌دلیل عدم توانایی مالی صندوق بازنشستگی کشوری طی سال‌های مزبور، حدود 90 درصد اعتبارات مورد نیاز برای پرداخت حقوق بازنشستگان از محل کمک دولت تأمین شده است. در این مطالعه مدیریت دارایی - بدهی صندوق بازنشستگی کشوری با استفاده از مدلی مبتنی بر برنامه‌ریزی تصادفی چندمرحله‌ای مورد تحلیل قرار گرفته و راهکارهای پیشنهادی مدیریت دارایی‌ها و بدهی‌های صندوق بازنشستگی کشوری با هدف پایداری مالی و کاهش تدریجی وابستگی صندوق به کمک‌های دولت جهت ایفای تعهدات سالانه ارائه شده است.روش‌شناسی: برای پیش‌بینی بازدهی دارایی‌های صندوق طی 20 سال آتی (1401 تا 1420) از مدل خودرگرسیون میانگین متحرک استفاده شده و برای مدل‌سازی مدیریت دارایی و بدهی صندوق، روش برنامه‌ریزی تصادفی چندمرحله‌ای براساس داده‌های پیش‌بینی‌شده 20 سال آتی و تولید 300 سناریو با فاصله اطمینان 95 درصدی استفاده شده و نتایج به‌دست‌آمده مورد تجزیه‌و‌تحلیل قرار گرفته است. مدل برنامه‌ریزی تصادفی چندمرحله‌ای در نرم‌افزار گمز پیاده‌سازی شده است و نتایج مدل با استفاده از شاخص ارزش در معرض ریسک مورد ارزیابی قرار گرفته است. داده‌های مورد استفاده در مطالعه، از صورت‌های مالی سال 1386 تا سال 1400 صندوق بازنشستگی کشوری استخراج شده است.یافته‌ها: اجرای مدل برنامه‌ریزی تصادفی چندمرحله‌ای طی سال‌های 1390 تا 1400 نشان‌دهنده رفتار منطقی مبتنی بر رعایت سیاست‌های سرمایه‌گذاری و محدودیت‌های تعریف‌شده و تخصیص قابل‌قبول منابع سرمایه‌ای صندوق به انواع طبقات دارایی‌ها بوده است. اجرای مدل طی سال‌های 1401 تا 1420 با لحاظ‌کردن سیاست‌های سرمایه‌گذاری و مدیریتی صندوق مورد مطالعه و محدودیت‌ها شامل سقف 65 درصدی سهام، سقف 15 درصدی املاک و مستغلات، سهم حداقل 19 درصدی برای اوراق و سپرده‌های بانکی و سهم حداقل پنج درصدی برای موجودی نقدی از مجموع کل دارایی‌های صندوق، قادر به دست‌یابی به جواب شدنی در 300 سناریوی تولیدشده بوده است و ارزش در معرض ریسک سالیانه پرتفوی صندوق با احتمال 5 درصد، به‌طور متوسط به میزان حدود 2.3 درصد از ارزش کل پرتفوی صندوق بوده است.نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از تحقیق و مقایسه آن با روش‌های سنتی مدیریت دارایی - بدهی صندوق مورد مطالعه نشان داد که درصورت استفاده از مدل پیشنهادی، طی یک دوره 20 ساله در آینده ارزش دارایی‌های صندوق نسبت به روش سنتی رشد بیشتری خواهد داشت و نیاز صندوق برای اخذ کمک‌های دولتی جهت ایفای تعهدات خود کاهش خواهد یافت.