ارزیابی و مدیریت مخاطرات شهری در هزاره سوم (مطالعه موردی: سیلابهای شهری شیراز )
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
3 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران
doi
10.30495/jupm.2024.33134.4483چکیده
شهرنشینی بدون برنامهریزی در کشورهای در حال توسعه با سرعتی نگرانکننده در حال رشد است. این رشد چالشهایی را برای برنامهریزی توسعه و مدیریت مخاطرات شهری ایجاد کرده است. رشد قابل توجه جمعیت شهری منجر به افزایش خطرات شهری شده و در نتیجه هنگام مواجهه با مخاطرات طبیعی، اغلب منجر به بلایای مکرر می شود. ارزیابی ریسک به عنوان یکی از ابزارهای اساسی مدیریت ریسک به تجزیه و تحلیل خطر و آسیبپذیری میپردازد. این ابزار برای مطالعه عوامل خطر احتمالی و موجود بلایایی که میتواند رخ دهد، استفاده میشود و زمینه را برای برنامهریزی و اجرای اقدامات کاهش خطرات و اثرات بلایا فراهم میکند. در این پژوهش، با توجه به استعداد سیل خیزی در حوضه رودخانه خشک شیراز، ارزیابی و مدیریت مخاطرات شهری (با توجه به سیلاب های شهری شیراز) بررسی شده است. هدف این مطالعه تعیین مکانهای مناسب برای استقرار مراکز موقت جمعیت آسیب دیده ناشی از سیل در شهر شیراز است. روش تحقیق توصیفی - تحلیلی است که با استفاده از آن، معیارها و شاخصهای مورد نیاز انتخاب شده و با توجه به نتایج تحلیل توسط کارشناسان مدیریت بحران، به عنوان لایه هایی در نرمافزار Arc GIS سنجیده شده است. سپس با توجه به وزن داده شده به هر یک از لایهها و با استفاده از مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی، مکانهایی با تطابق بیشتری با پهنههای مناسب و خیلی مناسب انتخاب شدهاند. نتایج نشان میدهد که مناطق جنوبی، مرکزی و قسمتی از شرق جزو مناطق با پتانسیل بالای احداث مناطق مناسب برای اسکان اضطراری و موقت در جریان بروز مخاطرات ژئومورفیک در حوضه رودخانه خشک شیراز میباشند. بهطور کلی، ارزیابی و مدیریت مخاطرات شهری میتواند بهعنوان یک مرحله مهم در فرآیند مدیریت ریسک دیده شود که بهوسیلهی آن میتوان از منابع موجود برای مقابله با بلایا و خطرات استفاده کرد.
