آموزش مفاهیم پیچیده با رویکرد پرسش و پاسخ طنزآمیز: مطالعه موردی در مهندسی انرژی های تجدیدپذیر

نویسندگان
doi
10.22047/ijee.2026.549760.2208
چکیده

آموزش در رشته ‏های میان ‏رشته ‏ای نظیر مهندسی انرژی‏ های تجدیدپذیر با چالش‏ های گوناگونی مانند پیچیدگی مفاهیم و تنوع پیش ‏زمینه دانشجویان همراه است. پژوهش حاضر با هدف ارائه و ارزیابی یک روش آموزشی نوین موسوم به «پَ.نَ.پَ» انجام شد. روش « پَ.نَ.پَ» مخفف «پرسش ساده، نکته‏ دار، پاسخ طنزآمیز» است؛ این روش بر پایه طرح پرسش ‏های ساده و بدیهی همراه با پاسخ ‏های طنزآمیز در سه سطح دشواری است و برانگیختن کنجکاوی، کاهش اضطراب و ایجاد تعامل فعال را دنبال می‏ کند. روش پژوهش از نوع شبه‏ آزمایشی با طرح پیش ‏آزمون_پس‏آزمون تک ‏گروهی بود و جامعه آماری شامل دانشجویان مهندسی انرژی‏ های تجدیدپذیر دانشگاه شهید بهشتی بود. ابزارهای گردآوری داده شامل آزمون کتبی و پرسش‏نامه چندسازه‏ای (ماندگاری، شناخت، روان‏شناختی، تعامل و محدودیت) بود. نتایج به ‏کارگیری این روش در طی هفت ‏سال تحصیلی نشان داد روش «پَ.نَ.پَ» موجب افزایش معنادار نمرات دانشجویان شد. همچنین تحلیل پرسش‏نامه به کمک نرم ‏افزار SPSS 27 نشان داد که این روش موجب بهبود هم‏زمان ماندگاری مفاهیم، شناخت، شاخص ‏های روان‏شناختی و تعامل آموزشی می ‏شود. بر این اساس، می ‏توان روش «پَ.نَ.پَ» را که طنز، سطح‏ بندی محتوا و مشارکت فعال را در هم می ‏آمیزد، به‏ عنوان الگویی بومی و خلاقانه برای ارتقای کیفیت آموزش در حوزه ‏های تخصصی و پیچیده قلمداد کرد.