فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاهش تقاضا برای تحصیل در رشتۀ ریاضی - فیزیک در دبیرستان و کاهش تقاضا برای تحصیل در رشته‏ های مختلف مهندسی و علوم پایه در سال‏های اخیر به یکی از چالش های اساسی نظام آموزش عالی کشور تبدیل شده است. چالشی که پیامدهای آن فراتر از دانشگاه ‏ها رفته و آیندۀ توسعۀ علمی، فنّاورانه و صنعتی کشور را تحت تأثیر قرار می‏دهد. هدف مقالۀ حاضر، تحلیل نظام‏ مند ابعاد این پدیده و تبیین ریشه‏ های آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و ساختاری آن با تمرکز بر نقش آموزش ریاضی به‏عنوان زیربنای تربیت مهندسان و متخصصان علوم پایه در کشور است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با بهره ‏گیری از داده‏های ثانویه، اسناد رسمی، گزارش‏ های آماری و تحلیل انتقادی پژوهش‏ های پیشین انجام شده است. یافته ‏ها نشان می‏دهد که کاهش کمّی دانش‏ آموزان انتخاب ‏کننده رشتۀ ریاضی - فیزیک در کنار افت کیفی یادگیری ریاضیات، بر اساس نتایج آزمون‏ های بین ‏المللی (مطالعۀ تیمز)، نگرش منفی نسبت به رشته‏ های مهندسی، ناهماهنگی برنامه‏ های درسی با نیازهای بازار کار و تضعیف پیوند دانشگاه با صنعت از عوامل کلیدی کاهش گرایش به این رشته‏ ها (فنی- مهندسی و علوم پایه) به شمار می‏ رود. نتایج همچنین حاکی از آن است که تداوم این روند، افزون بر تضعیف بنیان‏ های آموزش علوم، فنّاوری، مهندسی و ریاضیات (آموزش استم یا آموزش معروف) می‏ تواند به کمبود نیروی انسانی متخصص، افت نوآوری و تضعیف بنیان های توسعۀ پایدار منجر شود. در پایان، مقاله با تأکید بر بازاندیشی در آموزش ریاضی، ارتقای کیفیت برنامه ‏های درسی و ارائۀ راه کارهای عملی برای بهبود تعامل نظام آموزشی با جامعه و صنعت، مسیرهایی برای برون‏رفت از وضعیت موجود پیشنهاد می‏ کند.