تدوین مدل مفهومی کیفیت فضاهای باز شهری برای گذران اوقات فراغت ( مطالعه موردی شهر اراک)

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد. گروه فنی و مهندسی واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران.

2 دانشیار و عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی.

3 دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بروجرد

doi
10.30495/jupm.2021.28508.3941
چکیده

موضوع گذران اوقات فراغت یکی از نیازهای مهم شهروندی در دوران معاصر است که در کشورهای در حال توسعه با مشکلات متعددی مواجه است. این پژوهش با هدف معرفی ابزاری جامع و کارآمد برای ارزیابی و درک کیفیت فضاهای باز شهری مرتبط با اوقات فراغت انجام شده است. پژوهش حاضر کاربردی و به لحاظ روش، توصیفی ـ تحلیلی بوده و با رویکرد آمیخته (کیفی ـ کمی) صورت گرفته است. برای جمع‌آوری داده‌ها، از تکنیک پیاده‌روی اکتشافی در فضاهای باز شهر اراک استفاده شده است. در این تحقیق، مدل پیشنهادی برای تحلیل و بررسی فضاهای باز شهری تدوین و با استفاده از نرم‌افزار لیزرل و بررسی شاخص‌های برازش مدل‌های ساختاری، مورد تأیید قرار گرفته است. نتایج این پژوهش می‌تواند به برنامه‌ریزان و مدیران شهری در خلق فضاهای باز کم‌نقص‌تر کمک مؤثری نماید.بر اساس یافته‌های حاصل از بررسی شاخص‌های برازشی، در تحلیل کیفیت در فضا‌های باز شهر اراک، مؤلفه کیفیت‌های زیست محیطی به صورت مستقل عمل کرده ولی مؤلفه کیفیت‌های عملکردی ـ فرمی و تجربی ـ زیبایی شناختی همبستگی دارند. همچنین مؤلفه کیفیت‌های "تجربی ـ زیبا شناختی" ، تأثیر بیشتری بر کیفیت فضا‌های باز برای گذران اوقات فراغت داشته است. از بین نماگر‌های 45‌گانه کیفیت، که مورد بررسی قرار گرفته، نماگر"وجود و شرایط فضا‌های دنج و خلوت و امکانات ایجاد آسایش اقلیمی" ، بیشترین تأثیر را در ارتقای کیفیت فضا‌های باز برای گذران اوقات فراغت در شهر اراک دارد. این گویه جزء معیار "آسایش و راحتی" از مؤلفه کیفیت‌های تجربی ـ زیبایی شناختی، محسوب شده است.