تحلیل ایمنی و الویت بندی نواحی شهری به منظور تخصیص مراکزخدمات امداد شهری (مطالعه موردی: شهراردبیل)

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.30495/jupm.2022.29400.4063
چکیده

امروزه آتش‌سوزی یکی از تهدیدات ناشی از بحران‌های طبیعی و مصنوعی است، که می‌‌تواند چالش‌های وسیعی را در ابعاد مختلف زندگی شهری پدید آورد. در این زمینه، از جمله مراکز مهم و حیاتی امداد‌رسانی در شهرها، ایستگاه‌های آتش‌نشانی هستند. لذا خدمات‌رسانی به‌موقع و مطمئن توسط این ایستگاه‌ها، مستلزم استقرار در مکان‌های مناسب و محدوده پوشش آن‌هاست. این تحقیق با ارائۀ الگوی مناسب به دنبال استقرار و توزیع بهینۀ ایستگاه‌های‌ شهر اردبیل است. لذا به لحاظ هدف کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش تحقیق، توصیفی– تحلیلی هست. برای جمع‌آوری اطلاعات و داده‌های مورد نیاز از بررسی‌های اسنادی، کتابخانه‌ای و مطالعات میدانی استفاده‌شده، ابتدا برای بررسی وضعیت موجود ایستگاه‌های آتش‌نشانی در شهر اردبیل از دو روش شعاع عملکرد (فاصله مکانی 1700متر) و جمعیت (هر 50 هزار نفر یک ایستگاه) و برای تعیین الگوی پراکنش ایستگاه‌های آتش‌نشانی موجود در سطح شهر از شاخص موران استفاده شد. در ادامه برای تعیین مناسب‌ترین پهنه‌های مکان‌گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی معیار‌های مؤثر در مکان‌یابی (16 معیار) با استفاده از روش فرایند تحلیل شبکه (ANP) در نرم‌افزار سوپر دسیژن (Super Decisions) وزن‌دهی شدند. در نهایت با استفاده از مدل تاپسیس فازی (FuzzyTopsis) در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به معرفی پهنه‌های مناسب برای تأسیس ایستگاه‌های جدید آتش‌نشانی اقدام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که به لحاظ شعاع عملکردی، ایستگاه‌های موجود سطح شهر اردبیل را به‌طور کامل پوشش نمی‌دهد و به لحاظ جمعیت تعداد ایستگاه‌های آتش‌نشانی موردنیاز برای جمعیت 516.277 (به ازای 50 هزار نفر) تعداد 11 ایستگاه هست. شاخص موران  (Moran’s I)نیز تصادفی بودن الگوی پراکنش ایستگاه‌های آتش‌نشانی را تائید می‌کند. در نهایت پهنه‌های مناسب برای مکان‌گزینی ایستگاه‌های جدید آتش‌نشانی در 5 سطح در قالب نقشه نشان داده‌ شده است.