تعیین مسیر گذار به فناوری‌های نوین بیمه‌ای در ایران

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 گروه مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22056/ijir.2022.02.05
چکیده

پیشینه و اهداف: صنعت بیمه یکی از شاخص‌های توسعه در کشور است. اما، ‌ضریب نفوذ بیمه در ایران پایین است و نیازمند تغییر نحوه ارائه خدمات و افزایش جذابیت است تا مورد استقبال مردم واقع شود. اینشورتک‌ها شرکت‌های فین‌تکی هستند که خدمات بیمه‌ای مبتنی بر نوآوری فناورانه ارائه می‌دهند. لذا نقش مهمی در بهبود زیست‌بوم بیمه دارند و به بهبود کارایی بیمه کمک می‌کنند. اینشورتک‌ها با ارائه خدمات سفارشی و مقرون‌به‌صرفه نقش موثری در افزایش ضریب نفوذ بیمه دارند. با وجود درک این مهم از سوی تصمیم‌گیران حوزه، خدمات اینشورتک‌ها در ایران به فروش محصولات بیمه‌ای محدود شده و نتوانسته‎اند به‌طور کامل زنجیره ارزش بیمه را پوشش دهند. بنابراین، ‌مطالعه حاضر با هدف بررسی و تحلیل نحوه گذار اجتماعی-فنی به اینشورتک در ایران انجام شده است.روش‌شناسی: این مطالعه با استفاده از مرور نظام‌مند درصدد توضیح فرایند گذار و شناسایی مسیر گذار به اینشورتک‌ها است. پارادایم پژوهش تفسیری است و از چارچوب تحلیلی نظام نوآوری فناورانه و دیدگاه چند سطحی استفاده شده است. چون تحقیق درباره پدیده‌های پیچیده مانند گذار را نمی‌توان به الگوهای با روش‌های دقیق روش‌شناختی فروکاست و به تفسیر خلاق محقق نیاز دارد، از روش تحقیق کیفی روایت‌‌پژوهی استفاده شده است. داده‌‌ها از طریق مطالعه اسناد و آیین‌‌نامه‌‌های بیمه مرکزی و گزارش‌‌ها و مصاحبه‌‌های منتشره در رسانه‌‌های فین‌‌تکی از ابتدای 1393 تا پایان 1399 جمع‌‌آوری شده است. تعداد 107 گزارش بررسی و از میان آنها 52 گزارش مرتبط با بحث بود که ‌نظرات 50 خبره در حوزه‌های مختلف بیمه کشور را دربر داشت که تحت بررسی و کدگذاری قرار گرفتند.یافته‌ها: در گام اول، کارکردهای نظام نوآوری فناورانه در بیمه شناسایی شدند که شامل تأمین زیرساخت فناورانه، شکل‌گیری ارتباطات، تبادل دانش، سیاستگذاری و قانونگذاری، آگاهی‌رسانی به شهروندان، تامین‌مالی، توسعه منابع انسانی، تحقیق و ارائه خدمات نوآورانه بیمه‌ای بود. در گام دوم، بازیگرانی که این کارکردها را اجرا می‌کنند شناسایی شد و رفتار آنها در برابر خدمات نوآورانه کسب‌و‌کارهای نوپا بررسی گردید. سپس با توجه به این‌که بازیگران رژیم تحولات فناورانه و تغییرات نهادی را همزیست درک می‌کنند یا رقیب، مسیر گذار اینشور‌تک شناسایی شد.نتیجه‌گیری: به‌دنبال تحولات حاصل از ورود فناوری به بیمه در سطح بین‌الملل، بازیگران مسلط تغییر جهت جزئی و تغییرات نهادی تدریجی را آغاز کرده‌اند. مسلط‌های صنعت بیمه به اهمیت و ضرورت نوآوری در بیمه آگاه بوده و خدمات کسب‌و‌کارهای نوپا را پذیرفته‌اند. روابط میان اینشورتک‌ها و مسلط‌های رژیم از نوع همزیست بوده که ارتقاء عملکرد صنعت بیمه را به‌همراه دارد. اما با توجه به آن‌که شرایط برای کسب‌و‌کارهای نوپا جهت ارائه خدمات و محصولات متنوع و پوشش مراحل مختلف زنجیره بیمه همچون ارزیابی خسارت و سنجش ریسک و ... فراهم نشده، لذا کنام‌های نوآورانه سطح توسعه‌بافتگی کمی دارند؛ بنابراین مسیر گذار به اینشورتک از مسیر تحول بوده است.