بررسی و تحلیل تکاپوهای ایل‌ مُکری در مناسبات و تحولات سیاسی دورة افشاریه و زندیه (1148-1210‌ق)

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام ـ ایران

2 دکترای تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران

doi
10.30473/lhst.2021.8050
چکیده

در سده دوازدهم­ هجری ایل ­کُرد مُکری، مهم­ترین ایل ناحیه ساوجبلاغ مُکری بود. موقعیت جغرافیایی، ساختار اجتماعی و توان بالای جمعیتی به ایل­ مُکری­ این امکان را می­داد که در تحولات سیاسی و اجتماعی محیط پیرامون­ خود نقش مهمی را ایفا کند. تکاپوهای این ایل در منطقه مُکریان، آنان را وارد مناسباتی چندسویه می­کرد که ایلات و طوایف منطقه و قدرت مرکزی طرف‌های دیگر آن بودند. این تکاپوها ناحیه مُکریان را نقطه کانونی حوادث و تحولات متعددی ساخته بود. نوشتار پیش­رو با روش توصیفی ـ تحلیلی می­کوشد ضمن شناسایی تحولات درونی ایل مُکری، به تکاپوهای ایل ­مُکری در مناسبات و تحولات سیاسی دورة حکومت‌های افشاریان و زندیان در سدة دوازده هجری بپردازد و بر پایه آنچه در منابع تاریخی سده­ دوازدهم بازتاب یافته (از حیث پایگاه اجتماعی و خاستگاه جغرافیایی) و همچنین با بهره­گیری از تحقیقات جدید به تحلیل موضوع بپردازد.نتایج تحقیق نشان می­دهد که ایل ­مُکری در دورة حکومت‌های افشاریه و زندیه در صدد بوده از یک سو ضمن همکاری با حاکمیت ­مرکزی وارد عرصه قدرت شود و در نتیجه حاکمیت را به تأمین امنیت، که از منظری کلان زمینه‌ساز تحصیل و تکثیر منافع آنان در منطقه مُکریان بود وادار کند و از سویی دیگر در شرایط ضعف حکومت مرکزی، سیاست فعال منطقه­ای در پیش بگیرد تا با فراهم آوردن زمینه­های لازم و کافی از جمله اتحاد با دیگر ایلات منطقه و مشارکت در صدر حاکمیت محلی  به جایگاه برتر و کانونی در منطقه دست یابد.