فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امروزه توسعه خطوط مترو به عنوان یکی از سامانه‌های حمل‌ونقل شهری از عمده‌ترین مسائل کلان‌شهرها محسوب می‌شود. اتلاف زمان و انرژی، ‌افزایش هزینه‌های زندگی و افزایش آلودگی محیط‌زیست در زندگی شهری بخشی از پیامدهای نادیده گرفتن نقش حمل‌ونقل ریلی است. توسعه خطوط و راه‌اندازی خطوط جدید در شبکه مترو تهران از الزامات این کلان‌شهر محسوب می‌شود. در پژوهش حاضر با استفاده از الگوی داده‌های ترکیبی فضایی و رویکردی نوین در استفاده از ماتریس وزنی فضایی، طی بازه زمانی 1397:12-1393:1 عوامل مؤثر بر افزایش تعداد مسافران و اثرات سرریز ایستگاه‌های تقاطعی بر خطوط مترو تهران با هدف بررسی گستردگی شبکه مترو تهران در استفاده از حمل‌ونقل عمومی مورد ارزیابی قرار گرفته است. پس از انجام آزمون‌های مختلف، الگوی وقفه فضایی با اثرات تصادفی مورد تائید قرار گرفت. نتایج حاصل از برآورد الگوی وقفه فضایی (SAR) نشان می‌دهد که همبستگی تعداد مسافران از کانال ایستگاه‌های تقاطعی حدود 19 درصد است و در صورت افزایش تعداد ایستگاه‌های تقاطعی در هر خط، تعداد مسافران سایر خطوط افزایش قابل‌توجهی خواهد داشت. تأثیر مستقیم و غیرمستقیم عامل تعداد ایستگاه‌ها در هر خط نشان می‌دهد که افزایش تعداد ایستگاه‌ها تأثیر 2.6 درصدی بر جذب مسافران خطوط دارد و این اثر در صورت عبور از کانال ایستگاه تقاطعی نیز قابل توجه است. با توجه به پایین بودن قیمت انرژی در کشور، قیمت بنزین تأثیر معناداری بر کاهش یا افزایش تعداد مسافران نداشته است اما تأثیر مستقیم و غیرمستقیم نرخ بلیت که به صورت سقف نرخ ممکن در هر دوره در نظر گرفته شده است، منفی و معنادار برآورد شده است. نتایج پژوهش حاضر لزوم توجه به اثرات سرریز ایستگاه‌های تقاطعی و تعداد ایستگاه‌ها در توسعه خطوط مترو تهران را بیش‌ازپیش نمایان می‌سازد.