نوآوری در روش‌های پژوهش ترکیبی: روش‌شناسی یا روش‌پرستی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/jem.2024.77254.3510
چکیده

گرایش فزاینده به استفاده از روش‌های ترکیبی در رساله‌های دکتری، نگرانی درباره استفاده مناسب از این روش‌ها در تحقیقات علوم اجتماعی و رفتاری را مطرح ساخته است. این پژوهش توصیفی با هدف بررسی رویکرد، طرح و روش‌های پژوهش به‌کاررفته در رساله‌های دکتری مدیریت آموزشی و آموزش عالی در دهه اخیر (1390-1400) انجام شده است. در راستای پاسخگویی به سؤالات پژوهش، چکیده و فصل سوم 85 رساله دکتری پایان‌یافته در بازه زمانی فوق بررسی شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد نزدیک به سه‌چهارم (درمجموع 73 درصد) پژوهش‌ها با هدف ارائه الگو و مدل و 63 درصد آن‌ها بر مبنای رویکرد ترکیبی اکتشافی متوالی انجام شده‌اند. همچنین در 60 درصد موارد از طرح نظریه زمینه‌ای در مرحله کیفی و همبستگی چند متغیری در مرحله کمی پژوهش استفاده شده است. نتایج پژوهش ضمن آشکار کردن نشانه‌های روش‌پرستی، دلالت‌های برای تدریس روش‌های پژوهش کمی، کیفی و ترکیبی در دوره دکتری و لزوم نوآوری در طرح‌های پژوهش مورداستفاده در رساله‌های دکتریِ رشته‌های علوم رفتاری را خاطرنشان می‌سازد.