کاهش آسیبپذیری شریانهای حیاتی در برابر سیل (مطالعه موردی: شهرستان سبزوار)
نویسندگان
1 دانشجو دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
3 دانشیار گروه برنامهریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
doi
10.30495/jupm.2021.26428.3693چکیده
سیل یکی از مخربترین بلایای طبیعی است که معمولا با خسارتهای جانی و مالی فراوانی همراه است. سیل همه ساله در کشور ایران خسارات زیادی را به منابع اقتصادی وارد میآورد. وقوع سیل و خسارات ناشی از آن در ایران طی سال-های اخیر روند افزایشی داشته است. هدف از این پژوهش، بررسی میزان خطر پذیری سیلاب و ارزیابی خسارات وارده به شهر سبزوار میباشد. جهت بررسی سیلاب از مدل ماشین بردار پشتیبان برای مدلسازی سیلاب استفاده شد. پس از بررسیهای صورت گرفته 56 نقطه سیل گیر ثبت شده و 10 عامل موثر در وقوع سیل شامل کاربری اراضی، تراکم جمعیت، مسیلها، طبقات شیب، تراکم مسکونی، ضریب CN، ضزیب رواناب، تراکم جمعیت، فضای باز و قدمت ابنیه در نظر گرفته شد. سپس جهت برآورد میزان رواناب در منطقه مورد مطالعه از روش جاستین و I.C.A.R استفاده گریده است و طبق منحنی پوش و دیکن براورد سیلاب منطقه در دوره بازگشت 25 ساله و دوره بازگشت 50 ساله جهت دوره-های بازگشت برآورد گردید و نتایج نشان داد که مقدار بارندگی در سطح منطقه توسط مدل به سرعت قابل تبدیل به رواناب و پس از روندیابی، به بده و تراز آب در مقاطع مورد نظر میباشد. ارزیابی مدل توسط معیارهای مختلف سنجش دقت از جمله ضریب کاپا، ریشه میانگین مربعات خطا، منحنی مشخصه عملکرد سیستم ROC و منحنی میزان پیش-بینی صورت گرفت. هدف اصلی پژوهش بررسی سیلاب و عومل موثر در وقوع آنها و در نهایت شناسایی مناطق مستعد سیلاب با استفاده از مدل ماشین بردار پشتیبان جهت کاهش بحران و آسیبپذیری سیلاب شهری میباشد. با توجه به مطالعات انجام شده مشخص گردید سیل بندهای ضلع شمال شهر با مسیلهای موجود در شهر سبزوار منطبق نمیباشد به طوری که شبکه معابر شهری بیش از شبکه مسیلها سبزوار در هدایت سیلاب شهری نقش دارند، پس نیاز است مسیلهای مناسب جهت هدایت آبهای جاری و سیلابها در شهرستان سبزوار ایجاد شود تا نقش مسیلها در هدایت سیل بیشتر از معابر شهری گردد. نتایج به دست آمده از این پژوهش میتواند برای مدیریت مناطق آسیبپذیر سیل و کاهش بحران استفاده شود.