جایگاه «کدخدایان» روستای ارمنی ـ مسیحیِ زَرنه در عصر پهلوی با تکیه بر اسنادِ آرشیو آستان ‌قدس رضوی

نویسندگان

1 دانشگاه نیشابور

doi
10.30473/lhst.2021.7569
چکیده

با تأسیس حکومت پهلوی در سال 1304خورشیدی، کشور ایران تا حدود زیادی از کارکردهای سنتی مناصب دولتی و پیشامدرن خود جدا شد و شکلی شبه­مدرن به خود گرفت. یکی از این مناصب که ارتباط منظم و گسترده­ای با حکومت یافت، کدخدا بود. با اینکه اقتدار کدخدا گسترده شد، اما در عمل گرفتار دیوانسالاری اداری گشت که مسئولیتش نظارت همه جانبه بر امور روستاییان و گزارش­های دقیق و جزئیِ سالانه به حکومت بود. این نوشته بر آن است تا کارکردها و مسئولیت­های کدخدا را از لابلای اسناد خاچیک طهماسیان؛ کدخدای روستای زَرنه اصفهان در محدوده سال­های 1309تا 1348، مشخص کند؛ وظایفی که پیش از آن در تاریخ­نگاری مناصب ایران دورة پهلوی، پوشیده مانده و گستردگی و جدید بودنِ این نظارت‌ها را از سوی کدخدای روستا نشان می­دهد. این مقاله براساس روش تحقیق تاریخی و بر پایه منابع اسنادی نوشته شده است.