اندازه‌گیری و تحلیل تقاضای آب ویژه محصولات کشاورزی و جایگاه ایران در تجارت با سایر کشورها

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد برنامه‌ریزی سیستم‌های اقتصادی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/ecoj.10.2.155
چکیده

مدیریت منابع و مصارف آب در بخش کشاورزی به دلیل کمبود منابع آب و خاک و تقاضای رو به افزایش مواد غذایی به دلیل رشد جمعیت حائز اهمیت است. از این رو، هدف این مطالعه ارزیابی حجم آب صادر و وارد شده در قالب تجارت محصولات کشاورزی است. برای این منظور رهیافت شاخص­های فنی-پایه برای اندازه‌گیری آب مجازی مورد استفاده قرار گرفته است و تقاضای آب ویژه و تجارت آب مجازی 36 محصول زراعی و باغی برای دوره زمانی 94-1380 محاسبه شده است. نتایج نشان داد که کشور ایران در سال‌های مذکور در بخش محصولات زراعی واردکننده خالص آب مجازی و در بخش محصولات باغی صادرکننده خالص آب مجازی است و در مجموع واردکننده خالص آب مجازی است. به طور متوسط در سال‌های مورد بررسی ایران به واسطه تجارت محصولات زراعی و باغی سالانه  3/4 میلیارد مترمکعب صادرات و 8/15 میلیارد مترمکعب واردات آب مجازی داشته است. در میان محصولات زراعی و باغی، حبوبات و خشکبار براساس آب مصرفی ویژه برآورد شده آن­ها، محصولاتی پر مصرف هستند. نتایج بدست آمده اطلاعاتی را فراهم کرده است که می تواند برای بهینه سازی ترکیب تجاری محصولات کشاورزی در راستای حفظ منابع آب و تامین امنیت غذایی مورد استفاده قرار گیرد.