بررسی اثرات خزش شهری بر سکونتگاه‌های حریم کلان‌شهر تهران (نمونه موردی: شهرستان اسلامشهر)

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران.

2 استاد گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره)، شهر ری، ایران

3 دانشیار مرکز تحقیقات بین المللی بیابان، دانشگاه تهران، ایران.

doi
10.30495/jupm.2021.26737.3730
چکیده

پدیدة خزش شهری مشکلات و تغییراتی را در حریم سکونتگاه‌های کلان‌شهری و حوزة نفوذی آن ایجاد می‌کند. یکی از مهم‌ترین مشکلات این پدیده تغییر کاربری اراضی می‌باشد که برنامه‌ریزان و طراحان بخش توسعه از آن به عنوان ابزار مهم در سطوح مختلف ملی، منطقه‌ای و محلی استفاده می‌کنند؛ لذا بررسی تأثیرات این رخداد از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مقاله تأثیرات عوامل خزش شهری بر سکونتگاه‌های کلان‌شهر تهران (شهرستان اسلامشهر) مورد بررسی قرار گرفته است. در پژوهش حاضر حجم نمونه 50 نفر و ضریب پایایی به دست آمده 73/0 می‌باشد که نشان دهندة پایایی قابل قبول است. روایی تحقیق نیز از طریق پنلی از متخصصان و کارشناسان روستایی و شهری و شهرسازی مورد تأیید قرار گرفته است. در بُعد کالبدی افزایش ارزش اقتصادی زمین و افزایش راه‌های مواصلاتی بیشترین تأثیرات و ارتقاء سطح امکانات حمل و نقل شهرها و روستاها در این زمینه تأثیراتی نداشته است در بُعد اقتصادی و اجتماعی بهبود رفاه اقتصادی و ضعف‌ها و ارزش‌های اجتماعی ساکنین بیشترین تأثیرات و در بُعد مدیریتی تغییر در مکانیسم و فرآیندهای مدیریتی و معضلات و مشکلات دهیاری‌ها بیشترین تأثیر را بر خزش شهری داشته‌اند. در راستای وجود رابطه یا عدم وجود رابطه میان هر یک از متغیرهای موجود از نرم افزار لیسرر و مدل آزمون AGFI و دستور بینومال تست و آزمون نسبت‌ها استفاده می‌نماییم. با توجه به نتایج سطح معناداری sig در همة متغیرها که کوچک‌تر از ضریب آلفا یعنی 05/0 شده است نتیجه می‌شود که عوامل محیطی-کالبدی، اقتصادی-اجتماعی و عوامل مدیریتی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های تأثیرگذار بر خزش شهری شهرستان اسلامشهر می‌باشند.