فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ساختار و تشکیلات اداری آستان قدس در دورة قاجار و به‌خصوص در روزگار حاکمیت ناصرالدین‌شاه همانند تشکیلات دورة صفویه و طبق دستورالعمل­ طومار علیشاهی در دورة افشاریه بود. این پژوهش در پی بررسی و شناخت پراکندگی مناصب و مشاغل آستان قدس در هر یک از محله­های شش­گانه شهر مشهد، با تکیه بر نسخه خطی کتابچه تعداد نفوس ارض اقدس و شهر مشهد مقدس است. نسخه خطی مذکور در دورة پادشاهی ناصرالدین­شاه و به دستور محمدتقی میرزا­ رکن­الدوله، حکمران ایالت خراسان و سیستان، به رشته تحریر درآمده است. این نسخه، نمونه­ای جالب از اطلاعات و آمار نفوس و مشاغل شهر مشهد در زمان ناصرالدین­شاه است و پراکندگی مناصب و مشاغل آستان قدس در محله­های مختلف شهر مشهد را نشان می‌دهد. روش تحقیق در این پژوهش، روش تحلیل داده‌های موجود است که این داده‌ها با استفاده از نرم افزار Spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از رابطه معنادار پراکندگی مناصب و مشاغل آستان قدس در محله­های شش­گانه شهر مشهد است. این پژوهش نشان می­دهد که تعداد مناصب و مشاغل بالای هرم تشکیلات آستان قدس به نسبت جمعیت در محله بالا خیابان و سراب به دلیل اعیان‌نشینی، زیادتر است و در محلة پایین خیابان که فقیرنشین‌تر بود، بسیار اندک­تر است.