بررسی تطبیقی روایات تأویلی اثناعشری و اسماعیلی ناظر به آیات توحیدی قرآن

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

2 ریاست پژوهشکده تفسیر پژوهشگاه دارالحدیث

3 عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث

doi
10.22034/hs.2022.49647.2956
چکیده

بحث تأویل یکی از مباحث مهم در جهان اسلام است.مسئله اصلی این تحقیق بررسی تطبیقی روایات تأویلی اثناعشری و اسماعیلی ناظر به قرآن کریم در حوزه معارف توحیدی است. تاکنون هیچ پژوهشی در این زمینه صورت نگرفته است. میراث اسماعیلی با روایات تأویلی اثناعشری در مباحث اعتقادی بویژه معارف توحیدی اشتراک زیادی دارند، برای نمونه: تأویل آیه نور، تأویل عرش و کرسی، تأویل اسمای حسنای خداوند. بررسی سندی روایات تأویلی مشترک نشانگر نقش فعال راویان متهم به غلو و راویان دارای گرایش فطحی و واقفی است. در نتیجه به صورت موجبه جزئیه تأثیر پذیری منابع حدیثی اثنا‌عشری و اسماعیلی در حوزه معارف توحیدی از جریان غلو و فرق انحرافی دو قرن نخست ثابت می‌شود. همچنین روایان مجهول در این اسناد به وفور یافت می‌شوند که برخی از آنان گزارش شده‌اند. مقاله به روش توصیفی ـ تحلیلی به سامان رسیده است.