فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده مبسوط مقدمه و هدف: مناطق حفاظت شده به عنوان اصلیترین ابزار در تلاشهای جهانی برای حفاظت از تنوعزیستی محسوب میشود. اما بدلیل فقدان امکانات و تجهیزات کافی، بسیاری از مناطق حفاظت شده در عمل قادر به دستیابی به اهدف اولیه خود نیستند. بنابراین ارزیابی و تضمین اثربخشی مناطق حفاظت شده برای حفظ تنوع زیستی بخصوص برای نقاط حساس زیستی و برای مدیریت بلندمدت آنها امری ضروری است. جنگلهای هیرکانی یکی از قدیمی ترین جنگلهای معتدل خزان کننده در دنیا محسوب می شود که بدلیل برخورداری از تنوع زیستی گیاهی و جانوری غنی در لیست سایتهای میراث جهانی یونسکو قرار دارد. در سالهای اخیر تنوع زیستی این جنگلها بدلیل گسترش توسعه های انسانی مورد تهدید قرار گرفته است. بنابراین بررسی اثرات اندازه هر یک از فاکتورهای انسانی در روند این تغییرات، میتواند در اجرای بهتر سیاستهای مدیریتی مناطق سودمند باشد. مواد و روش ها: در این پژوهش دادههای مورد استفاده ( فراوانی مرال ) از آمار سرشماری ثبتشده در سازمان حفاظت محیطزیست و همچنین مصاحبه مستقیم با محیطبانان مناطق حفاظت شده بدست آمد. همچنین تغییرات کاربری اراضی (پوشش جنگل و کشاورزی) در طی دهه های (۱۹۸۹-۲۰۱۸ میلادی) در طول عرصه مناطق حفاظتشده مقایسه شدند. داده ها بر اساس مدل تعمیم یافته آنالیز شد و در نهایت با استفاده از معیار اطلاعات آکاییکه ( QAICc ) مدلهای بهتر انتخاب شدند. یافته ها: نتایج نشان داد سالهای تغییرات در طول دوره مورد بررسی در بخش کشاورزی و جنگل معنی دار نبوده است. همچنین نتایج نشان داد حدود 747 فرد مرال (89 - 604 95% CI ) در ۲۱ منطقه حضور دارند که حاکی از کاهش 59% نسبت به سال 1988 در اکثر مناطق می باشد. همین طور مقایسات آماری بیان می کند تعداد محیطبان اثر معنادار و مثبتی بر فراوانی جمعیت مرال در مناطق دارد ( β = 0.26, 95%,CI (0.15-0.38), Relative importance =1 )، از سوی دیگر نتایج حاکی از آن است که مناطق حفاظت شده با عملکرد مطلوب سهم قابل توجهی در حفظ تنوع زیستی در گستره جنگلهای هیرکانی دارند. نتیجه گیری: در راستای مطالعات انجام شده پیشنهاد می گردد مناطق حفاظت شده با تمرکز بر امنیت برای حضور گونه ها مورد توجه قرارگیرند و تلاش شود تا با افزایش ضمانت اجرایی قوانین نسبت به بهبود شرایط زیستگاهها برای گونه های زیستی ارزشمند آن اقدام گردد.