فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدف: مطالعه تبادلات گازی در شرایط تنش خشکی می تواند به شناسایی فاکتورهای مؤثر در مقاومت به این تنش کمک کند. به منظور بررسی تأثیر عوامل فیزیولوژیکی ویژگیهای فتوسنتزی و تجمع اسمولیت ها بر خشکیدگی درختان بلوط ایرانی ( Quercus brantii Lindl.) ، دو توده جنگلی گچان و ششدار استان ایلام برای مطالعه انتخاب شدند. مواد و روشها: درختان بلوط بر مبنای شدت خشکیدگی تاجی به چهار گروه ( سالم، ۳۳-۵% ، ۶۶-۳۳% و بالای ۶۶% خشکیدگی ) تقسیم شدند . فعالیتهای فیزیولوژیکی مانند: فتوسنتز، تعرّق، تنفس، غلظت دیاکسیدکربن داخل روزنه ای، هدایت مزوفیلی، کارایی مصرف آب، دمای برگ، قند های محلول و اسیدآمینه های آزاد از برگ درختان در جهت شیب غالب منطقه از شاخه های انتهایی در قسمت میانی تاج به صورت تصادفی اندازهگیری شدند و پایه های منتخب در محدوده ی قطری ٣٠ تا ٤٠ سانتیمتر انتخاب شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از تجزیه واریانس یک طرفه و برای مقایسه تیمارهای مختلف از کمینه ی تفاوت معنیداری ( LSD ) استفاده شد و تمام محاسبات با نرم افزار SAS انجام شد. یافته ها: در درختان با خشکیدگی شدید در منطقه گچان، نتایج این تحقیق نشان داد که میزان فتوسنتز (1/06 میکرومول CO 2 بر مترمربع بر ثانیه) با کاهش در هدایت مزوفیلی ( 0/0021 مول در مترمربع بر ثانیه ) ، تعرّق (3/82 میلی مول آب بر مترمربع بر ثانیه)، کارایی مصرف آب (0/27 میکرومو ل CO 2 بر مول آب ) و افزایش غلظت دی اکسید کربن زیرروزنه ای (488/15 میکرومول CO 2 بر مول ) و دما (36/05 درجه سانتیگراد) همراه بود. نتایج آزمون همبستگی (در سطح احتمال 0/05 و 0/01)، نقش عوامل روزنه ای و غیر روزنه ای در کاهش فتوسنتز را نشان داد. همچنین، افزایش میزان قندهای محلول (0/009 میکروگرم بر گرم وزن تر برگ) و اسید آمینه های آزاد (0/012 میکروگرم بر گرم وزن تر برگ) به عنوان محلولهای سازگار در تنظم اسمزی مشاهده نشد. در منطقه ششدار پارامترهای فتوسنتزی بین تیمارهای مختلف خشکیدگی تفاوت معنیداری را نشان نداد، امّا با افزایش تجمع قندهای محلول در درختان سرخشکیده بلوط ایرانی همراه شد. افزون بر این، همبستگی معنی داری بین فتوسنتز با عوامل روزنهای مشاهده نشد که بیانگرتوانایی این گونه در باز نگهداشتن روزنه در شرایط تنش خشکی شدید است. نتیجه گیری: بنابراین، نتایج تحقیق حاضر تفاوت در ظرفیتهای فتوسنتز درختان سرخشکیده بلوط ایرانی و همچنین به کارگیری راهکارهای اجتناب و تحمل به خشکی در دو منطقه را نشان میدهد.