فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ساختار و ترکیب جنگل متأثر از عوامل متعدد بوم شناسی ازجمله فیزیوگرافی منطقه است زیرا این عوامل نقش مهمی در کنترل شرایط فیزیکی و شیمیایی محیط شامل دسترسی به نور، رطوبت و مواد مغذی خاک دارند. در این مطالعه ارتباط ویژگیهای شکل زمین، شکل دامنه و جهت دامنه با ویژگیهای ساختاری توده شامل، تراکم، سطح مقطع، تاج پوشش و شاخص ارزش گونه با استفاده از آنالیز تطبیقی قوس گیر و تجزیه افزونگی در جنگل های ارسباران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارتفاع 1600 تا 1850 متر دارای بیشترین مقدار شاخص های فیزیوگرافی بود. آنالیز تجزیه افزونگی نشان داد که شاخص شکل دامنه با محور اول رابطه مثبت و شاخص های شکل زمین و جهت دامنه با محور اول رابطه منفی داشتند. همچنین گونه اوری از نظر شاخص ارزش اهمیت، مهم ترین گونه منطقه شناخته شد و آنالیز تطبیقی قوس گیر بین قطعه نمونه ها و گونه ها نشان داد که اوری دارای کمترین فاصله با قطعه نمونه ها و بعد از آن گونه ممرز بود. همچنین بررسی همبستگی شاخص های ساختاری با فیزیوگرافی نشان داد که تراکم توده در هیچ کدام از دامنه های ارتفاعی رابطه معنی داری با عوامل فیزیوگرافی نداشت (05/0 p≤ ) اما همبستگی تاج پوشش با جهت دامنه در ارتفاع اول و دوم و سطح مقطع با شکل زمین در ارتفاع سوم معنی دار بود (05/0 p≤ ). این پژوهش نشان داد که پراکنش ساختاری درختان در منطقه مورد مطالعه بسیار تحت تأثیر ویژگی های فیزیوگرافی است از این رو پیشنهاد می شود که اثر سایر عوامل محیطی بهویژه عوامل خاکی و اقلیمی نیز بر ساختار جنگل مورد بررسی قرار گیرند تا از مجموعه این عوامل دربرنامه ریزیهای احیای منطقه استفاده شود.